پس از آتش‌بس

آتش‌بس اعلامی بین ایران و آمریکا، سه روز دیگر به پایان می‌رسد و دقیقاً مشخص نیست که با پایان این مدت، آمریکا مجدداً حملات خود علیه ایران را آغاز خواهد کرد یا شرایط «نه جنگ، نه صلح» را در پیش خواهد گرفت.

این ابهام از آن‌جا شکل می‌گیرد که از یک‌سو آمریکا در حال افزایش امکانات و نیروهای نظامی خود در منطقه است و از سوی دیگر، واضح است که با جنگ، نمی‌تواند ایران را شکست دهد. بنابراین، ممکن است با حفظ شرایط «نه صلح، نه جنگ»، از طریق محاصره دریایی و اعمال فشار اقتصادی بر ایران، تاب‌آوری آن را کاهش دهد.

ترامپ در طول پنجاه روز گذشته دروغ‌های زیادی گفته و واضح است که اراده‌ای برای حل مسائل با ایران از مسیر گفت‌وگو ندارد.

اگر همان زمان که عباس عراقچی از بازگشایی تنگه هرمز در چارچوب توافقات آتش‌بس خبر داده بود، ترامپ رویاها و آرزوهای خود را به‌دروغ به‌عنوان توافقات قطعی با ایران اظهار نمی‌کرد، تنگه هرمز به‌طور کامل مسدود نمی‌شد و امکان تداوم مذاکرات و رسیدن به یک راه‌حل در معرض خطر قرار نمی‌گرفت.

نوک پیکان ایران در تقابل با آمریکا سه ضلع دارد: موشک‌ها و پهپادها یک ضلع، و تنگه هرمز و فشار بر تجارت جهانی ضلع مهم دیگر قدرت ایران هستند که با تکیه بر انسجام اجتماعی و حضور مردم در خیابان (به‌عنوان ضلع سوم)، آمریکا را تحت فشار قرار داده‌اند.

تقابل قاطع با آمریکا در طول جنگ، یک مطالبه عمومی از سوی مردم بوده که میزان تاب‌آوری اجتماعی در ایران را به‌شدت افزایش داده است.

تا این‌جای کار، موشک‌های ایرانی و قاطعیت ایران در کنترل ترافیک تنگه هرمز، که با همراهی افکار عمومی همراه بوده، ایران را به طرف برنده جنگ مبدل کرده و به‌نظر می‌رسد آمریکا با استفاده از اهرم محاصره، به‌جای حملات نظامی، تصمیم دارد از نظر روانی مردم ایران را درگیر فرسایش کند.

قفل دوم ترامپ بر تنگه هرمز (محاصره دریایی)، که با هدف ایجاد محدودیت بر تجارت و درآمد ایران انجام شد، ممکن است بر تجارت دریایی و درآمد ایران اثر منفی بگذارد، اما همچنان فشار گسترده بر بازارهای آتی انرژی در بورس لندن و نیویورک را نیز حفظ خواهد کرد.

به‌نظر می‌رسد ایران برای سناریوی محاصره دریایی هم آمادگی داشته و تدابیر لازم را از پیش سنجیده است.

بستن تنگه باب‌المندب یکی از ابزارهای ایران است که می‌تواند فشار مالی بر بازارهای جهانی را به نفع ایران افزایش دهد.

شرایط همچنان مطابق میل ایران است. ایران هم صحنه نبرد نظامی را برده، هم تنگه را همچنان بسته نگه داشته و هم صحنه نبرد اقتصادی را به نفع خود مدیریت کرده است؛ اما تداوم همه این‌ها مستلزم آن است که مردم دچار فرسایش نشوند.

حاکم شدن شرایط «نه صلح، نه جنگ»، هرچند اقتصاد طرف آمریکایی را بیش از ایران تحت فشار قرار می‌دهد، اما پیش از آن‌که تاب‌آوری طرف آمریکایی به پایان برسد، ممکن است انسجام اجتماعی داخل ایران را دچار لرزش کند.

بهترین سناریو برای ایران، در صورت توقف قطعی مذاکرات، تداوم درگیری به‌علاوه تداوم مسدود ماندن تنگه هرمز است.

سید احمد موسوی مبلغ