آزمون بزرگ طالبان تازه شروع شده است. جنگیدن، ویران کردن و کشته و کشته‌شدن آسان‌تر از حکومت کردن است. طالبان باید بتوانند اسب غرور و تکبر خود را لگام بزنند و اندیشه و همّت خود را از انحصارگرایی قومی، زبانی و مذهبی فراتر پرواز بدهند.
طالبان در میان انبوهی از ناباوری، کابل را تصرف کردند و دوباره داستان “امارت اسلامی” آغاز شد. اما این آغاز به نظر من، همین‌گونه شگفتی‌‌زا پیش نخواهد رفت. وقتی کمی هیاهوها فروکش کند، طالبان با چند مشکل مواجه خواهند شد.
درس نهم امام حسین (ع) به ما این است که مبارزه برای اصلاح جامعه گرفتاری، دشواری و سختی‌های زیادی دارد. شهامت و بردباری را نباید از دست و در مواقعی چنین دشوار و کمرشکن تنها به خدای متعال باید تکیه کرد که او شهامت دهنده و صبر بخش است.
به باور من طالبان ناگذیر از حکومت مشارکتی هستند و مجبورند تکثر را در افغانستان به رسمیت بشناسند و الا خود به عامل تباهی دوباره این کشور تبدیل خواهند شد.
به زودی شکافهای درونی در بدنه طالبان سرباز خواهد کرد. حالا زمان تقسیم قدرت است و قطعا آنانی که سهم کمتری از کیک قدرت را دریافت کنند، دست به ماشه خواهند شد.
طالبان نزدیک به بیست سال با شعارهای مذهبی جنگیده و به جنگجویان خودش وعده تشکیل حکومت کاملا اسلامی و مطابق با فهم آنان از اسلام، داده است. احتمالا بهترین الگوی آنان از حکومت کاملا اسلامی، همان امارت بیست سال قبل است. لذا طالبان بعد از آنهمه کشته و کشتار که اینک در آستانه تشکیل حکومت است، به راحتی نمی‌تواند از آن آمال جنگجویان خود دست بکشد.
ذبیح الله مجاهد از نکات اساسی با بیان جملات بسیار کلی رد شد. مسئله فعالیت زنان و رسانه ها در چوکات اسلام، ساختار نظام آینده و قانون اساسی”قانونی که پاسخگوی نیازمندیهای مردم باشد” مطالبی بسیار مهمی است که هنوز در هاله از ابهام است. باید منتظر بود.
در شرایط کنونی که طالبان افغانستان را تصرف کرده اند رفتار گذشته این گروه و حوادث آینده مرتبط با حکمرانی طالبان شهروندان افغانستان را به شدت نگران ساخته است.
بزرگترین معضل و بدترین مشکل ما مردم همیشه رقیب، رقابت‌های ناجوانمردانه خودماست تا دیگران. پس چه بهتر که از تاریخ عبرت گرفته برای مصالح کلان مردم خویش، به جای همیشه رقیب کمی رفیق باشیم و به سرنوشت مشترک خویش اندیشیده پایبند بمانیم.
اگر قرار باشد طالبان بدون اراده مردم حکومت تشکیل دهند، باید بدانند که اکثریت قریب به اتفاق جمعیت افغانستان غایب هستند و هیچ حکومتی بدون به رسمیت شناختن حقوق اساسی مردم و مشروعیت مردمی دوام نمی‌آورد.