سازمان ملل از بحران بزرگ بیجاشدگی در افغانستان هشدار داد

سازمان ملل متحد هشدار داده است که افغانستان در میان بزرگ‌ترین بحران‌های بیجاشدگی جهان قرار دارد؛ جایی که فقر گسترده، تکانه‌های اقلیمی و بازگشت میلیون‌ها افغانستانی فشار بی‌سابقه‌ای بر جوامعی وارد کرده که هنوز از دهه‌ها جنگ و بحران بهبود نیافته‌اند. بر بنیاد تازه‌ترین بررسی اجتماعی-اقتصادی برنامه انکشافی سازمان ملل (UNDP)، نزدیک به ۷۴ درصد نفوس کشور، معادل حدود ۲۹ میلیون تن، قادر به تأمین نیازهای ابتدایی زندگی خود نیستند.

در این گزارش آمده است که اقتصاد شکننده، چالش‌های دوامدار بشردوستانه، حوادث مکرر طبیعی و بازگشت حدود ۲.۷ میلیون افغانستانی، معیشت مردم و خدمات عامه را در سراسر کشور تحت فشار قرار داده است. خشکسالی‌های طولانی، زلزله‌های ویرانگر و کاهش مشارکت زنان در اقتصاد نیز از عوامل عمده‌ای عنوان شده که روند بهبود را کند ساخته است. محدودیت‌های وضع‌شده از سوی اداره طالبان بر کار و آموزش زنان، به گفته نهادهای بین‌المللی، سهم قابل توجهی در کاهش حضور اقتصادی آنان داشته و این امر بر وضعیت عمومی اقتصاد تأثیر منفی گذاشته است.

الکساندر دی‌کرو، رئیس برنامه انکشافی سازمان ملل، که همراه با برهم صالح، کمیشنر عالی پناهندگان سازمان ملل، به افغانستان سفر کرده، گفته است: «در افغانستان بحران‌ها معمولاً یکی پس از دیگری رخ نمی‌دهد، بلکه همزمان مردم را درگیر می‌کند.» این هیأت در جریان سفر خود با خانواده‌های عودت‌کننده، نهادهای امدادرسان و مسئولان اداره طالبان دیدار کرده است.

به گفته مقام‌های سازمان ملل، این سفر نشان‌دهنده تعهد این سازمان برای حمایت از بهبود درازمدت و کمک به خانواده‌های بیجاشده جهت بازسازی زندگی‌شان است. آنان در جلال‌آباد با باشنده‌گان آسیب‌دیده از زلزله‌های اخیر دیدار کردند و سپس به دره سُتان رفتند؛ جایی که پروژه‌های بازسازی برای کمک به خانواده‌های متضرر از حوادث طبیعی در حال اجرا است.

برنامه‌های حمایتی شامل طرح‌های حفاظت در برابر سیلاب و سیستم‌های آبیاری است که همزمان با کاهش خطرات آینده، فرصت‌های کاری نیز ایجاد می‌کند. در این پروژه‌ها زنان به تولید جال‌های سیمی برای دیوارهای محافظتی مصروف‌اند و مردان خشت‌هایی را برای ساخت تأسیسات کنترول سیلاب می‌سازند تا زمین‌های زراعتی و قریه‌ها مصون بماند.

دی‌کرو تأکید کرده است که «کمک‌های اضطراری جان‌ها را نجات می‌دهد، اما انکشاف زندگی مردم را دوباره به آنان بازمی‌گرداند.» به گفته او، صندوق ویژه امانی سازمان ملل برای افغانستان در ولایت‌های کندز و بغلان از عودت‌کننده‌گان، بیجاشده‌گان داخلی و جوامع میزبان حمایت می‌کند. این برنامه تاکنون بیش از ۶۴۰۰ متر مربع زمین آلوده به ماین را پاکسازی کرده، ده‌ها پروژه زیربنایی اجتماعی را راه‌اندازی نموده و صدها خانواده نیازمند به مسکن دایمی را در ساحاتی با شمار بلند عودت‌کننده‌گان شناسایی کرده است.

در همین حال، کمیشنری عالی سازمان ملل در امور پناهندگان (UNHCR) اعلام کرده است که حمایت‌های حفاظتی از افغانستانی‌ها در مسیرهای مهاجرتی را تقویت می‌کند و زمینه‌های اسکان مجدد قانونی، آموزش، اشتغال و پیوستن دوباره خانواده‌ها را برای کسانی که بازگشت امن ندارند، گسترش می‌دهد. این نهاد برآورد کرده است که در سال ۲۰۲۶ بیش از ۵۷۰ هزار افغانستانی به فرصت‌های اسکان مجدد نیاز خواهند داشت.

افغانستان پس از بیش از چهار دهه جنگ، بی‌ثباتی اقتصادی و حوادث پی‌هم طبیعی، همچنان یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های بشردوستانه و بیجاشدگی در جهان به شمار می‌رود؛ بحرانی که بدون تغییرات بنیادی در مدیریت اقتصادی و اجتماعی، خطر تداوم آن همچنان پابرجاست.