بسته‌ماندن گذرگاه‌های افغانستان و پاکستان زیان میلیاردی به تجارت وارد کرد

روزنامه «دان» گزارش داده است که بسته‌ماندن طولانی‌مدت گذرگاه‌های عمده میان افغانستان و پاکستان، زیان‌های میلیارد دالری به بازرگانان و صادرکنندگان پاکستانی وارد کرده و هم‌زمان هزینه تجارت و ترانزیت را در دو سوی مرز بالا برده است.

بر اساس این گزارش، گذرگاه‌های کلیدی از جمله تورخم و چمن در اکتوبر ۲۰۲۵ در پی تنش‌های سیاسی و امنیتی بسته شدند؛ رخدادی که به توقف انتقال اموال تجارتی، ماندن موترهای باربری در مسیر و فاسدشدن بخشی از کالاهای زراعتی انجامیده است.

رحمان گل، یک کمیشن‌کار پاکستانی که ۲۱ سال در تجارت محصولات زراعتی کار کرده، به «دان» گفته است چندین موتر باربری تاجران پس از این بسته‌شدن‌ها در مسیر گیر ماند. او افزوده است که تنها از رهگذر پول‌های پرداخت‌شده برای کالا و انتقال، حدود ۱۱۰ میلیون روپیه پاکستانی زیان کرده است.

به گفته او، تاجران اکنون روزانه میان یک میلیون تا ۱.۵ میلیون روپیه زیان می‌بینند. او همچنین گفته است محموله‌های لیمو، مرچ و سیر به دلیل ماندن طولانی در کانتینرها خراب شده و این اختلال بهای برخی کالاهای ضروری را نیز افزایش داده است.

ضیاالحق سرحدی، معاون ارشد اتاق مشترک تجارت و صنایع پاکستان-افغانستان، گفته است پاکستان سالانه حدود ۱.۵ میلیارد دالر کالا به افغانستان صادر می‌کند. او برآورد کرده که بسته‌ماندن ۱۰ ماهه این گذرگاه‌ها نزدیک به یک میلیارد دالر به تاجران پاکستانی زیان زده است.

سرحدی افزوده است که صادرات پاکستان به کشورهای آسیای مرکزی از مسیر افغانستان نیز سالانه حدود ۸۰۰ میلیون دالر ارزش دارد. به گفته او، توقف تجارت ترانزیتی در ۱۰ ماه گذشته حدود ۲۲۵ میلیون دالر خساره به صادرکنندگان پاکستانی وارد کرده است.

این اختلال همچنین هزینه واردات پنبه، حبوبات و برخی اقلام دیگر از آسیای مرکزی را افزایش داده است؛ کالاهایی که پیش از این از مسیر افغانستان با هزینه کمتر انتقال می‌شد. سرحدی گفته است صادرات افغانستان به هند از راه بندر واگه سالانه حدود ۳۰۰ میلیون دالر ارزش دارد و بازرگانان افغانستانی نیز در نتیجه توقف ترانزیت نزدیک به ۲۰۰ میلیون دالر زیان کرده‌اند.

در گزارش آمده است که ادامه این وضعیت بر اشتغال نیز اثر گذاشته و به گفته سرحدی، میلیون‌ها نفر به‌گونه مستقیم یا غیرمستقیم کار خود را از دست داده‌اند. او هشدار داده است که افزایش بیکاری، فشار بیشتری بر وضعیت نظم و قانون در ایالت خیبرپختونخوا وارد کرده است.

به گفته او، بندرهای کراچی همچنان مرکز اصلی ترانزیت کالاهای افغانستان به شمار می‌روند و هر سال حدود ۴۰ هزار تا ۴۵ هزار کانتینر از مسیر پاکستان به افغانستان انتقال می‌یابد. پاکستان از این تجارت ترانزیتی سالانه حدود ۱۶۰ میلیون دالر درآمد دارد، اما سرحدی برآورد کرده که اسلام‌آباد در نتیجه بسته‌شدن گذرگاه‌ها حدود ۱۰۶ میلیون دالر از این بخش زیان کرده است.

او همچنین گفته است که میان اکتوبر ۲۰۲۵ تا اپریل ۲۰۲۶ حدود ۱۰ هزار کانتینر ترانزیتی در پاکستان متوقف مانده بود. به گفته او، با میانگین جریمه روزانه ۱۲۰ دالر برای هر کانتینر، واردکنندگان افغانستانی روزانه حدود ۱.۲ میلیون دالر هزینه اضافی پرداخته‌اند.

جامعه بازرگانی از اسلام‌آباد و کابل خواسته است تجارت را از منازعات سیاسی جدا نگه دارند، گذرگاه‌های تورخم و چمن را بازگشایی کنند و مسیرهای بازرگانی را که در چند دهه گذشته معیشت هزاران خانواده را در منطقه تأمین کرده، دوباره فعال سازند. تورخم در ولایت ننگرهار و چمن در امتداد مرز بلوچستان از مهم‌ترین دهلیزهای زمینی برای دادوستد و ترانزیت میان افغانستان و پاکستان به شمار می‌روند.