بر اساس قانون تازه طالبان، روایت‌های جنگ و حملات انتحاری مستندسازی می‌شود

هبت‌الله آخوندزاده، رهبر اداره طالبان، «قانون حفظ آثار جهادی» را توشیح کرده است؛ سندی که بر بنیاد آن وزارت اطلاعات و فرهنگ این گروه مکلف شده روایت‌های حملات انتحاری، جنگ ۲۰ ساله و تجهیزات نظامی مورد استفاده طالبان را ثبت و در موزیم‌ها به نمایش بگذارد. این قانون امروز (دوشنبه، ۱۸ جوزا) از سوی وزارت عدلیه اداره طالبان همگانی شد.

این سند در دو فصل و ۱۴ ماده تنظیم شده و تمامی نهادهای ملکی و نظامی اداره طالبان را موظف می‌سازد روایت‌های مربوط به جنگ این گروه علیه نیروهای ناتو و نظام جمهوری پیشین را به‌گونه کتبی و صوتی گردآوری، ثبت و نشر کنند. بر اساس ماده سوم، در چوکات وزارت اطلاعات و فرهنگ، نهادی تازه زیر نام «ریاست عمومی حفظ آثار جهادی» ایجاد شده است.

مطابق ماده هفتم، این ریاست مسئول ثبت آثار مادی و معنوی جنگ طالبان از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ و نیز تاریخ شکل‌گیری «تحریک اسلامی طالبان» دانسته شده است. در همین ماده بر مستندسازی آنچه «جنایات و مظالم دشمن» خوانده شده نیز تأکید شده است.

در بند دوم ماده هشتم، ثبت و مستندسازی حملات انتحاری و رویدادهای مرتبط با آن تصریح شده است. همچنان این ریاست مکلف گردیده آنچه «ناهنجاری‌های اخلاقی، فرهنگی، عقیدتی و سیاسی» و نیز «تعصبات قومی، سمتی و زبانی» نظام جمهوری عنوان شده را جمع‌آوری کند.

بر بنیاد ماده نهم، تانک‌ها، هلیکوپترها، توپ‌ها و سایر تجهیزات باقی‌مانده از جنگ باید به‌گونه نمونه در موزیم‌ها به نمایش گذاشته شود. حتی در صورتی که اصل یک وسیله در دسترس نباشد، ساخت نمونه آن برای نمایش الزامی دانسته شده است. همچنین ثبت تفصیلی اسلحه سبک و سنگین، ماین‌ها، بشکه‌های دست‌ساز، موشک‌ها، تله‌ها و ریموت‌کنترول‌ها در شمار مسئولیت‌های این ریاست ذکر شده است.

در کنار آثار مادی، ثبت «آثار معنوی» نیز پیش‌بینی شده است؛ آثاری که شامل قصه‌ها، خاطرات، اشعار، ترانه‌ها و روایت‌های شفاهی درباره مجاهدین شهیدشده طالبان عنوان شده است. با این حال، ماده دوازدهم تصریح می‌کند که این ریاست نمی‌تواند تصاویر ذی‌روح را ثبت یا نشر کند و تمامی مستندسازی باید به شکل متن و صدا انجام شود.

اداره طالبان در نزدیک به پنج سال گذشته نیز در موزیم‌ها و ریاست‌های اطلاعات و فرهنگ کابل، قندهار، کاپیسا و شماری از ولایت‌های دیگر نمایشگاه‌هایی زیر نام «آثار جهادی» برگزار کرده است. در این نمایشگاه‌ها، جلیقه‌های انتحاری، بشکه‌های زرد دست‌ساز و ماین‌های مقناطیسی که در حملات کنار جاده‌ای و ترورهای هدفمند استفاده می‌شد، به نمایش گذاشته شده‌اند؛ اقدامی که از دید بسیاری از ناظران، عادی‌سازی و ترویج ابزارهای خشونت در یک جامعه جنگ‌زده تلقی می‌شود.

کارشناسان باور دارند تمرکز رسمی بر ثبت و نمایش حملات انتحاری و تجهیزات انفجاری، به‌جای پرداختن به قربانیان ملکی و پیامدهای انسانی جنگ، می‌تواند روند آشتی ملی و بازسازی اجتماعی را با چالش‌های تازه روبه‌رو سازد؛ موضوعی که تاکنون پاسخ روشنی از سوی اداره طالبان دریافت نکرده است.