اظهارات سعد محسنی درباره «عادی بودن» وضعیت زنان جنجال آفرید

اظهارات سعد محسنی، مالک شبکه رسانه‌ای موبی‌گروپ، درباره «عادی بودن» وضعیت افغانستان و زنان، هم‌زمان با انتشار گزارش‌هایی از بازداشت ده‌ها زن در هرات از سوی اداره طالبان، موجی از واکنش‌های انتقادی را برانگیخته است. او روز شنبه (۱۶ جوزا) در جشنواره ادبیات جایپور در لندن گفت که شرایط در افغانستان عادی است و زنان می‌توانند بدون پوشاندن صورت در شهر رفت‌وآمد و حتا رانندگی کنند.

در مقابل، بر بنیاد گزارش برخی رسانه‌ها به نقل از شاهدان عینی، نیروهای اداره طالبان بیش از ۴۰ زن را در شهر هرات به دلیل نپوشاندن صورت بازداشت کرده‌اند. در میان بازداشت‌شدگان، یک داکتر زن نیز شامل بوده که گفته می‌شود از داخل شفاخانه و به اتهام «نپوشیدن برقع» به زندان منتقل شده است. منتقدان این رویدادها را در تضاد آشکار با تصویری می‌دانند که محسنی از وضعیت زنان ارائه کرده است.

محسنی در سخنانش همچنین ادعا کرد که مادرش به کابل رفت‌وآمد دارد و از نزدیک دیده است که دختران به مکتب می‌روند و وضعیت «عادی» است. او افزوده که خبرنگاری در افغانستان به اندازه غزه دشوار نیست و حتی خبرنگاران در کاخ سفید نیز تحقیر می‌شوند. این اظهارات در حالی بیان می‌شود که طی سال‌های اخیر محدودیت‌های گسترده بر رسانه‌ها، به‌ویژه بر زنان خبرنگار، اعمال شده و شماری از کارمندان رسانه‌ها بازداشت یا از کار محروم شده‌اند؛ وضعیتی که نگرانی‌های جدی درباره آزادی بیان در کشور ایجاد کرده است.

حمیرا قادری، نویسنده و استاد دانشگاه، از برگزارکنندگان و اعضای پنل این برنامه پرسیده است که چرا محسنی به‌خاطر اظهاراتی که به باور او با واقعیت‌های میدانی همخوانی ندارد، مورد پرسش جدی قرار نگرفت. او تأکید کرده که محسنی به‌عنوان یک تاجر رسانه‌ای از مشکلات زنان آگاه است، اما در این نشست با چالش جدی روبه‌رو نشد.

مریم سما، عضو پیشین مجلس نمایندگان، محسنی را «لابی‌گر» اداره طالبان خوانده و گفته است که او هیچ‌گاه حامی آزادی بیان و حقوق زنان نبوده است. لیلا محمدی، فعال مدنی، نیز مدعی شده که رسانه طلوع از رسالت اصلی خود فاصله گرفته و به ابزاری برای «عادی‌سازی بنیادگرایی» بدل شده است.

جنبش اعتراضی «شبکه مشارکت سیاسی زنان افغانستان» در بیانیه‌ای، سخنان محسنی را «سفیدنمایی» وضعیت به سود اداره طالبان دانسته و تأکید کرده است که در شرایطی که بر بنیاد مقررات تازه حتا صدای زنان در فضای عمومی محدود شده، روایت از «آزادی رفت‌وآمد» نادیده‌گرفتن واقعیت‌های تلخ زندگی زنان افغانستان است.

پروانه ابراهیم‌خیل، عضو یکی از جنبش‌های اعتراضی زنان، تناقض میان ادعای آزادی پوشش در شهر و محدودیت‌های پوششی در تلویزیون طلوع را برجسته کرده و پرسیده است اگر زنان می‌توانند بدون پوشاندن صورت در شهر ظاهر شوند، چرا در رسانه تحت مدیریت محسنی با قیود سخت‌گیرانه‌تری روبه‌رو اند.

خالد قادری، عکاس اهل هرات، با اشاره به بازداشت یک زن باردار به دلیل «حجاب نامناسب»، سخنان محسنی را بی‌ارتباط با واقعیت‌های جاری دانسته است. مجیب مهرداد، روزنامه‌نگار، نیز خواهان واکنش جدی‌تر جامعه در برابر چنین اظهارات شده و گفته است که نمی‌توان در برابر محدودیت‌ها و فشارها بر رسانه‌ها و زنان سکوت کرد.

سیما نوری، فعال جامعه دیاسپورا در اروپا، اظهارات محسنی را مشارکت در سانسور صدای زنان دانسته و گفته است که سفیدنمایی اداره طالبان در تریبون‌های بین‌المللی به معنای نادیده‌گرفتن صدای زنان افغانستان است. بسم‌الله تابان، نظامی دولت پیشین افغانستان، نیز سخنان او را «خلاف واقعیت عینی» خوانده و مدعی شده که این نخستین‌بار نیست که محسنی عملکرد اداره طالبان را مثبت جلوه می‌دهد.

سعد محسنی تا کنون به موج انتقادها و اتهام‌های مطرح‌شده مبنی بر سفیدنمایی و لابی‌گری برای اداره طالبان واکنشی نشان نداده است. او پیش از این نیز بر تعامل جامعه جهانی با اداره طالبان تأکید کرده بود؛ موضعی که همواره با انتقاد بخشی از فعالان حقوق زن و مدافعان آزادی بیان همراه بوده است.