چین با وجود تکمیل جاده واخان، مرز با افغانستان را باز نکرد

چین پس از تکمیل جاده واخان از سوی اداره طالبان، همچنان مرز خود با افغانستان را بسته نگه داشته و بازگشایی این گذرگاه را به رفع نگرانی‌های امنیتی مشروط کرده است. پکن در مراسم افتتاح این جاده در ۴ اکتبر شرکت نکرد و این رویداد را نیز به‌صورت دیپلماتیک تأیید نکرد.

تصاویر منتشرشده نشان می‌دهد که سیم‌خاردار، کمره‌های نظارتی و سنگرهای تیربار در سوی چینی مرز پابرجاست. تصاویر ماهواره‌ای مورخ ۱۱ اکتبر نیز نشان می‌دهد جاده‌ای که اداره طالبان ساخته، تا چند ده‌متری مرز چین امتداد یافته است؛ اما این زیرساخت تاکنون تغییری در وضعیت گذرگاه ایجاد نکرده است.

ژو یونگ‌بیاو، مدیر مرکز مطالعات افغانستان در دانشگاه لانژو چین، گفته است احتمال بازگشایی گذرگاه واخان «بسیار ناچیز» است. به گفته او، ارزش اقتصادی افغانستان برای چین محدود است، در حالی که بازکردن این مسیر هزینه‌های امنیتی و مالی سنگینی به همراه خواهد داشت.

رادیو آزادی گزارش داده است که نگرانی اصلی پکن، امنیت مرز و وضعیت گروه «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» (ETIM) است؛ گروهی که چین آن را تهدیدی برای امنیت سین‌کیانگ می‌داند. بر اساس گزارشی که به سازمان ملل در سال ۲۰۲۶ نسبت داده شده، این گروه در بدخشان فعال است.

ژو یونگ‌بیاو گفته است اداره طالبان تقریباً به هیچ‌یک از خواسته‌های چین درباره چگونگی برخورد با ETIM عمل نکرده و به همین دلیل، بعید است پکن در آینده نزدیک امتیاز بیشتری بدهد. در تحلیل‌های منتشرشده در رسانه‌های چینی نیز پرسش اصلی، توانایی اداره طالبان برای کنترول قلمرو، جلوگیری از فعالیت اردوگاه‌های آموزشی و مهار خطر نفوذ از مرز عنوان شده است.

این جاده با هزینه ۵.۶ میلیون دالر و از سوی مهندسان افغانستانی ساخته شده است. اداره طالبان آن را نشانه توانایی خود در توسعه زیرساخت‌ها معرفی کرده، اما احسان‌الله عمرخیل، پژوهشگر افغانستان در مالیزیا، گفته است این مسیر در وضعیت کنونی بیشتر جنبه نمادین دارد و برای تجارت واقعی آماده نیست.

در همین حال، یار محمد، راهنمای محلی، به رادیو آزادی گفته است جاده واخان برای باشنده‌گان این منطقه تنها یک مسیر ترانسپورتی نیست، بلکه امیدی برای کاهش انزوا و بهبود زندگی آنان به شمار می‌رود. با این حال، تا زمانی که چین از وضعیت امنیتی مرز اطمینان پیدا نکند، این جاده همچنان بدون استفاده تجاری و در عمل یک مسیر بن‌بست باقی خواهد ماند.