سالروز خروج آمریکا؛ فروپاشی جمهوریت و تشدید بحران در افغانستان

امروز، ۳۱ آگست، سالروز خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان است؛ رویدادی که با فروپاشی جمهوریت همراه شد و بحران سیاسی، اقتصادی و انسانی گسترده‌ای را در کشور برجا گذاشت.

در پی این خروج، ساختار سیاسی پیشین افغانستان از هم پاشید و اقتصادی که به کمک‌های خارجی متکی بود، با تکانه شدید روبه‌رو شد. مسدود شدن نزدیک به ۹ میلیارد دالر از دارایی‌های بانک مرکزی افغانستان در بانک‌های آمریکایی نیز فشار بر نظام مالی کشور را بیشتر کرد و سطح فقر را در میان خانواده‌ها افزایش داد.

این تحول همچنین به از میان رفتن بخش بزرگی از دستاوردهای دو دهه گذشته در عرصه آزادی بیان، فعالیت‌های مدنی، حقوق زنان و مشارکت اجتماعی انجامید. هم‌زمان، موج گسترده مهاجرت نیروهای متخصص، از جمله داکتران، انجنیران، استادان دانشگاه و دیگر کادرهای حرفه‌ای، افغانستان را با کمبود بیشتر نیروی انسانی روبه‌رو کرد.

صحنه‌های آشفته میدان هوایی کابل در آگست ۲۰۲۱، از جمله ازدحام مردم و تلاش شماری از شهروندان برای خروج، به یکی از نمادهای این رویداد بدل شد. این تصاویر در سطح جهانی بازتاب گسترده یافت و بار دیگر هزینه انسانی و سیاسی پایان حضور بیست‌ساله آمریکا در افغانستان را برجسته کرد.

در متن این تحولات، توافق‌نامه دوحه در فبروری ۲۰۲۰ نیز به عنوان یکی از نقاط تعیین‌کننده مطرح می‌شود؛ توافقی که در آن واشنگتن با نادیده گرفتن حکومت وقت افغانستان، مسیر خروج نظامی خود را مشخص کرد. این روند، به تضعیف بیشتر روحیه نیروهای امنیتی پیشین و شتاب گرفتن فروپاشی نظام جمهوری انجامید.

خروج آمریکا در ۳۱ آگست ۲۰۲۱ به حضور نظامی بیست‌ساله این کشور در افغانستان پایان داد. آمریکا پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به افغانستان لشکرکشی کرده بود و در این مدت، یکی از پرهزینه‌ترین مداخلات نظامی خود را تجربه کرد.