۲۵ سال از آغاز حمله آمریکا به افغانستان گذشت؛ جنگی با تلفات گسترده

هفتم اکتبر، بیست‌وپنجمین سالروز آغاز عملیات نظامی آمریکا و متحدانش در افغانستان است؛ عملیاتی که کمتر از یک ماه پس از حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ و با هدف اعلام‌شده «سرکوب القاعده و برچیدن حکومت طالبان» شروع شد و به جنگی نزدیک به دو دهه انجامید.

بر بنیاد این گزارش، عملیات یادشده در شامگاه ۷ اکتبر ۲۰۰۱ با بمباران‌های گسترده آغاز شد و بمب‌افکن‌های B-2 و B-52 آمریکا اهداف طالبان و مراکز آموزشی القاعده را هدف قرار دادند. این عملیات با نام «آزادی پایدار» شناخته می‌شد و انگلیس در آن مشارکت مستقیم داشت و برخی متحدان غربی نیز حمایت اطلاعاتی و لجستیکی فراهم کردند.

در ادامه آمده است که حملات ابتدایی، توان نظامی طالبان را به‌گونه جدی تضعیف کرد و زمینه پیشروی سریع «ائتلاف شمال» را فراهم ساخت؛ ائتلافی که پیش از آن تنها در بخش‌هایی از شمال افغانستان حضور و مقاومت محدود داشت.

در بخش تلفات، برآوردهای بین‌المللی نشان می‌دهد که در سال‌های نخست جنگ، هزاران غیرنظامی در نتیجه حملات هوایی، درگیری‌های زمینی و خشونت‌های مستقیم جنگ جان باختند. بر اساس گزارش‌های گوناگون و داده‌های منتشرشده درباره عملیات «آزادی پایدار»، شمار قربانیان غیرنظامی در دوره‌های زمانی متفاوت بین ۳۱۰۰ تا بیش از ۴۶ هزار نفر ذکر شده است؛ رقمی که به گفته همین منابع، مرگ‌های غیرمستقیم ناشی از پیامدهایی مانند کمبود خدمات درمانی، فقر و آوارگی را دربر نمی‌گیرد.

این جنگ، افزون بر تلفات انسانی، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گسترده نیز برجا گذاشت؛ از جمله آواره‌شدن میلیون‌ها نفر در دو دهه، آسیب‌دیدن زیرساخت‌های حیاتی و رکود مزمن اقتصادی. در این گزارش همچنین به شکل‌گیری وابستگی شدید افغانستان به کمک‌های خارجی و تداوم حضور نیروهای خارجی تا سال ۲۰۲۱ اشاره شده؛ حضوری که با خروج شتاب‌زده آمریکا پایان یافت.

به گزارش ایراف، عملیات «آزادی پایدار» در سال ۲۰۱۴ به‌گونه رسمی پایان یافت، اما مأموریت آمریکا در قالب عملیات «نگهبان آزادی» و همکاری با ناتو برای سال‌ها ادامه پیدا کرد. در این دوره، تمرکز از عملیات مستقیم نظامی به آموزش و حمایت از نیروهای امنیتی افغانستان تغییر کرد؛ مسیری که به نوشته این گزارش، نتوانست از فروپاشی ساختار سیاسی افغانستان در سال ۲۰۲۱ جلوگیری کند.

هفتم اکتبر برای بسیاری از مردم افغانستان، یادآور آغاز جنگی فرسایشی است که بر زندگی، امنیت و آینده نسل‌های مختلف اثر گذاشت و پیامدهای آن همچنان در افغانستان و منطقه قابل مشاهده خوانده می‌شود.