طرح ۵۲۹ میلیون دالری برای بازگشت‌کنندگان افغانستان

سازمان ملل متحد با همکاری نهادهای غیردولتی، طرحی به ارزش ۵۲۹ میلیون دالر را برای رسیدگی به موج بازگشت‌کنندگان از ایران و پاکستان در سال ۲۰۲۶ میلادی راه‌اندازی کرد. این برنامه که روز سه‌شنبه، ۲۹ ثور، در کابل معرفی شد، حدود ۲.۷ میلیون تن را هدف قرار می‌دهد که پیش‌بینی می‌شود تا پایان دسامبر سال جاری وارد افغانستان شوند.

دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) اعلام کرده است که این طرح، روند کمک‌رسانی را از نقطه ورود مرزی تا مرحله ادغام مجدد در جوامع میزبان پوشش می‌دهد. بر اساس معلومات ارائه‌شده، از آغاز سال جاری میلادی تاکنون ۶۰۰ هزار مهاجر به کشور بازگشته‌اند و انتظار می‌رود در هشت ماه آینده ۱.۷ میلیون تن دیگر از ایران و ۱.۱ میلیون تن از پاکستان وارد افغانستان شوند.

تاج‌الدین اویواله، سرپرست دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان، بازگشت گسترده مهاجران را یک چالش عمیق جمعیتی و توسعه‌ای خوانده و تأکید کرده است که این وضعیت نیازمند پاسخ پایدار و تمویل کامل است. به گفته او، بیش از نیمی از عودت‌کنندگان را زنان و اطفال تشکیل می‌دهند که بسیاری‌شان در خارج از کشور تولد و رشد کرده‌اند و پیوند محدودی با ساحات اصلی خود دارند.

او هشدار داده است که بدون سرمایه‌گذاری فوری در بخش‌های معیشت، مسکن، آب صحی، صحت و خدمات محافظتی، خطر بی‌جاشدن دوباره، افزایش فقر و تشدید تنش‌های اجتماعی جدی خواهد بود. این نگرانی در حالی مطرح می‌شود که بسیاری از ساحات میزبان از قبل نیز با خشک‌سالی، عدم مصونیت غذایی و بی‌جاشدن‌های داخلی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

بر بنیاد این طرح، ۱۰۰.۷ میلیون دالر برای پاسخ مرزی اختصاص یافته که توسط کنسرسیوم مرزی به رهبری سازمان بین‌المللی مهاجرت در بخش‌های صحت، تغذیه، محافظت، حفظ‌الصحه، ترانسپورت و کمک نقدی مصرف خواهد شد. با این حال، مسئولان می‌گویند این بودجه تنها حدود ۴۰ درصد از آسیب‌پذیرترین عودت‌کنندگان را پوشش می‌دهد، در حالی که ۷۰ درصد آنان معیارهای آسیب‌پذیری را دارند.

همچنان ۴۲۸.۵ میلیون دالر دیگر برای ادغام مجدد در ۳۵ ولسوالی دارای اولویت در نظر گرفته شده است. این ولسوالی‌ها بر اساس شاخص آسیب‌پذیری، تراکم پیش‌بینی‌شده عودت‌کنندگان، شدت خشک‌سالی و سطح بی‌جاشدن داخلی انتخاب شده‌اند. تمرکز این بخش بر احیای خدمات اساسی مانند تعلیم، صحت، آب و حفظ‌الصحه، ایجاد فرصت‌های اقتصادی پایدار و تضمین حقوق مسکن و زمین خواهد بود.

تامیندری دسیلوا، رییس دفتر «ویژن انترنشنل» در افغانستان، در مراسم آغاز این برنامه گفت که سطح نیازمندی‌ها بسیار گسترده است و هرگونه خلأ تمویل در مرزها مستقیماً بر توانایی نهادها برای کاهش خطرات و حمایت از ادغام پایدار تأثیر می‌گذارد.

سازمان ملل و نهادهای همکار از کشورهای تمویل‌کننده خواسته‌اند که این برنامه را به گونه کامل تمویل کنند تا از وخامت بحران بشری جلوگیری شود. این در حالی است که اداره طالبان نیز در برابر اسکان، تأمین خدمات و ایجاد زمینه کار برای میلیون‌ها باشنده تازه‌وارد مسئولیت دارد؛ مسئولیتی که بدون برنامه‌ریزی شفاف و همکاری گسترده با نهادهای امدادرسان، تحقق آن با دشواری‌های جدی روبه‌رو خواهد بود.

بر اساس آمار سازمان ملل متحد، از سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون حدود ۵.۹ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند؛ روندی که فشار بی‌سابقه‌ای بر زیرساخت‌ها و جوامع محلی کشور وارد کرده است.