سقوط کم‌سابقه پذیرش پناهجویان افغانستانی در بریتانیا

سازمان عفو بین‌الملل و شبکه «اقدام جنسیتی برای صلح و امنیت» اعلام کرده‌اند که نرخ پذیرش پناهجویان افغانستانی در بریتانیا از حدود ۹۶ درصد به ۳۴ درصد کاهش یافته است؛ رقمی که به گفته این نهادها، تنها در سال گذشته دست‌کم ۳۷۰ زن و دختر افغانستانی را از دریافت پناهندگی محروم کرده است.

بر بنیاد این گزارش که به‌تازگی منتشر شده، کاهش شدید پذیرش درخواست‌ها، زنانی را که از محدودیت‌ها و سرکوب‌های اداره طالبان گریخته‌اند، در معرض خطر جدی آزار و اذیت قرار می‌دهد. نهادهای یادشده تأکید کرده‌اند با وجود شواهد گسترده از تبعیض ساختاری و حذف زنان از آموزش، کار و زندگی اجتماعی در افغانستان، برخی از متقاضیان همچنان از حمایت بین‌المللی بی‌بهره مانده‌اند.

کارلا مک‌لارن، مسئول امور دولتی عفو بین‌الملل در بریتانیا، این روند را «غیرقابل توجیه» خوانده و گفته است افغانستان یکی از بدترین کشورها برای زنان به شمار می‌رود. او رد درخواست‌های پناهندگی زنان افغانستانی را نشانه «فروپاشی اخلاقی و عملی در نظام تصمیم‌گیری پناهندگی بریتانیا» توصیف کرده است.

آمارهای منتشرشده نشان می‌دهد میزان پذیرش درخواست‌های پناهندگی افغانستانی‌ها از حدود ۹۹ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۳۸ درصد در نیمه نخست ۲۰۲۵ کاهش یافته است. همچنین نرخ کلی پذیرش نیز از ۶۷ درصد به ۴۳ درصد سقوط کرده است. به گفته نهادهای ناظر، این تغییر پس از سخت‌تر شدن معیارهای اثبات پناهندگی در قانون ملیت‌ها و مرزها در سال ۲۰۲۴ رخ داده است.

وزارت داخله بریتانیا در واکنش اعلام کرده است که از زمان تسلط اداره طالبان بر افغانستان، حدود ۳۸ هزار مرد، زن و کودک افغانستانی از مسیرهای بشردوستانه در این کشور پذیرفته شده‌اند. این وزارتخانه افزوده است که هر پرونده به‌گونه فردی و بر اساس شواهد موجود بررسی می‌شود و در چارچوب سیاست جدید، حق خودکار برای الحاق خانواده وجود ندارد.

در عین حال، وزارت داخله بریتانیا در سال ۲۰۲۴ اعلام کرده بود که وضعیت امنیتی افغانستان دیگر مانند گذشته وخیم تلقی نمی‌شود و تصمیم‌گیری‌ها باید موردی باشد. با این حال، گزارش تأکید می‌کند از آنجا که بریتانیا اداره طالبان را به رسمیت نمی‌شناسد، بازگرداندن افراد ردشده عملاً ممکن نیست و شماری از آنان بدون وضعیت قانونی در این کشور باقی می‌مانند.

نگرانی‌ها پس از اظهارات شبانه محمود، وزیر داخله بریتانیا، افزایش یافته است؛ او احتمال بررسی گزینه بازگرداندن برخی پناهجویان ردشده افغانستانی را رد نکرد. روزنامه گاردین گزارش داده که دولت در حال ارزیابی مذاکرات احتمالی درباره بازگرداندن افراد با افغانستان است.

این در حالی است که مقام‌های بریتانیایی چند هفته پیش در شورای امنیت سازمان ملل از محدودیت‌های اداره طالبان بر زنان و دختران «شدیداً نگران» ابراز کرده بودند. گروه‌های حقوق بشری می‌گویند کاهش چشمگیر اعطای پناهندگی، آزمونی جدی برای تعهد بریتانیا به دفاع از حقوق زنان در سطح جهانی است؛ به‌ویژه در قبال زنانی که از سیاست‌های سخت‌گیرانه و تبعیض‌آمیز اداره طالبان گریخته‌اند.