کشف ۹۷ میلیون سند، تحقیقات جنایات جنگی انگلیس در افغانستان را پیچیده‌تر کرد

وزارت دفاع انگلیس اعلام کرده است که ۹۷ میلیون سند مرتبط با جنگ افغانستان پس از بیش از سه سال از آغاز یک تحقیق مستقل شناسایی شده؛ رخدادی که روند رسیدگی به اتهام‌های جنایات جنگی نیروهای ویژه این کشور را با ابهام و انتقادهای تازه روبه‌رو کرده است. این اسناد، به گفته منابع رسمی، شامل تصاویر اجساد و وسایل ضبط‌شده پس از عملیات‌های شبانه است و اکنون به‌عنوان شواهد احتمالی مورد بررسی قرار دارد.

لرد جاستس هدن-کیو، رئیس هیئت تحقیق، این کشف دیرهنگام را «غیرعادی» و «نگران‌کننده» توصیف کرده و برای نخستین بار وزارت دفاع انگلیس را به یک نشست فوق‌العاده فراخوانده است. او تأکید کرده که همه اسناد مرتبط باید بی‌درنگ در اختیار هیئت قرار گیرد تا روند بررسی بیش از این با تأخیر مواجه نشود.

استیون گری، وکیل وزارت دفاع انگلیس، با پوزش از این وضعیت گفته است که مشکل پیش‌آمده ناشی از «ناکامی در ارتباطات» بوده، نه کوتاهی در انجام وظیفه. او در عین حال اذعان کرده که این وزارت در حال بررسی اسناد در سامانه‌های مختلف با هزینه‌های سنگین است و وعده داده برای جلوگیری از تکرار چنین مواردی، تدابیر تازه‌ای روی دست گرفته شود.

خانواده‌های قربانیان افغانستانی و وکلای آنان این وضعیت را «حیرت‌آور» خوانده و گفته‌اند که وزارت دفاع انگلیس عمداً در مسیر اجرای عدالت مانع ایجاد کرده است. ادوارد کریون، وکیل خانواده‌ها، گفته مهم‌ترین خواست بازماندگان این است که حقیقت درباره چگونگی کشته‌شدن عزیزان‌شان روشن شود.

این تحقیق در سال ۲۰۲۲، پس از گزارش‌های بی‌بی‌سی، آغاز شد؛ گزارش‌هایی که نشان می‌داد نیروهای ویژه انگلیس در عملیات‌های شبانه، غیرنظامیان افغانستانی از جمله کودکان و بازداشت‌شدگان دست‌بند زده را به‌گونه فراقانونی کشته‌اند. مقام‌های ارشد نظامی انگلیس نیز پیش‌تر اذعان کرده بودند که باور داشتند نیروهای ویژه در کشتار غیرنظامیان دست داشته‌اند.

هزینه این روند تحقیقاتی تا اکنون به ۵۸ میلیون پوند رسیده است؛ رقمی که نیمی از آن صرف پاسخ‌گویی وزارت دفاع و وکلای افسران پیشین شده است. با وجود وعده ابتدایی برای نشر گزارش در مدت ۱۸ ماه، نزدیک به چهار سال گذشته و هنوز نتیجه‌ای منتشر نشده است؛ موضوعی که انتقادها از تأخیر و هزینه‌های بالا را افزایش داده است.

رئیس هیئت تحقیق گفته است که مهلت نهایی برای شنیدن همه شواهد، ۳۰ اپریل ۲۰۲۷ خواهد بود و اسناد تازه کشف‌شده نباید بهانه‌ای برای تعویق بیشتر شود. وزارت دفاع انگلیس نیز در بیانیه‌ای گفته است که به همکاری کامل با هیئت تحقیق متعهد است، هرچند پذیرفته که در ارائه اسناد، آن‌گونه که باید، سریع و منظم عمل نکرده است.

جنگ افغانستان از طولانی‌ترین مأموریت‌های نظامی بریتانیا در بیرون از این کشور بود و نیروهای ویژه انگلیس در سال‌های حضور نظامی این کشور در افغانستان، بارها در عملیات‌های شبانه در ساحات مختلف حضور داشتند. اتهام‌های مطرح‌شده در این تحقیق، عمدتاً به همین عملیات‌ها مربوط است.