روبیو در نشست «سی ۵+۱» برای گسترش همکاری اقتصادی به سمرقند می‌رود

وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده است که مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور، اواسط ماه اکتبر در رأس هیئتی تجاری متشکل از مدیران بیش از صد شرکت بزرگ آمریکایی به سمرقند، شهر تاریخی ازبکستان، سفر خواهد کرد. محور اصلی این سفر، شرکت در نشست وزیران خارجه سازوکار «سی ۵+۱» و گفت‌وگو درباره اتصال اقتصادی، امنیت انرژی، تجارت و سرمایه‌گذاری عنوان شده است.

به گفته مقام‌های آمریکایی، روبیو در حاشیه این سفر با مقام‌های ارشد ازبکستان و شماری از دیگر کشورهای آسیای مرکزی نیز دیدار خواهد داشت. در این دیدارها، گسترش تجارت، حمایت از نوسازی اقتصادی و افزایش حضور بخش خصوصی آمریکا در منطقه در دستور کار قرار دارد.

سرجیو گور، فرستاده ویژه آمریکا برای آسیای جنوبی و مرکزی، این سفر را بخشی از تلاش واشنگتن برای تقویت مشارکت راهبردی با آسیای مرکزی توصیف کرده است. او گفته است که آمریکا در پی گشودن مسیرهای تازه برای همکاری‌های دیپلماتیک و تجاری با کشورهای منطقه است.

سازوکار «سی ۵+۱» آمریکا را در کنار پنج کشور آسیای مرکزی؛ قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان، گرد هم می‌آورد. این چارچوب در سال‌های اخیر به یکی از بسترهای اصلی گفت‌وگو میان واشنگتن و کشورهای منطقه در حوزه‌های اقتصادی، امنیتی و سیاسی بدل شده است.

آسیای مرکزی در سال‌های اخیر به دلیل منابع انرژی، مواد معدنی حیاتی و موقعیت ژئوپلیتیک خود میان چین، روسیه، افغانستان و دریای خزر، جایگاه برجسته‌تری در سیاست خارجی آمریکا پیدا کرده است. گزارش‌های رسانه‌ای نیز پیش‌تر نشان داده بود که واشنگتن به دنبال افزایش حضور اقتصادی در منطقه‌ای است که چین و روسیه در آن نفوذ گسترده دارند.

نشست پیش‌رو از نظر تاریخی نیز اهمیت دارد، زیرا سازوکار «سی ۵+۱» ده سال پیش برای نخستین بار در سمرقند شکل گرفت. نخستین نشست رسمی این چارچوب در اول نوامبر ۲۰۱۵ با حضور جان کری، وزیر خارجه وقت آمریکا، و وزیران خارجه پنج کشور آسیای مرکزی برگزار شد.

این سازوکار در سپتامبر ۲۰۲۳ به سطح رهبران ارتقا یافت و نخستین نشست سران آن در نیویورک برگزار شد. همچنین در نوامبر ۲۰۲۵، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، میزبان رؤسای جمهور پنج کشور آسیای مرکزی در کاخ سفید بود؛ نشستی که در آن نیز بر تجارت، سرمایه‌گذاری و همکاری‌های راهبردی تأکید شد.

افغانستان در سال‌های گذشته بخشی از گفت‌وگوهای «سی ۵+۱» بوده است. با این حال، بر اساس اطلاعیه اخیر مقام‌های آمریکایی درباره سفر روبیو، افغانستان در فهرست موضوعات اصلی نشست اکتبر دیده نمی‌شود و تمرکز اعلام‌شده واشنگتن بر اقتصاد، انرژی و سرمایه‌گذاری است.