گزارشگران بدون مرز: اداره طالبان افغانستان را به «زندان اطلاعات» بدل کرده است

سازمان گزارشگران بدون مرز اعلام کرده است که با تصویب مقررات تازه و جرم‌انگاری انتقاد، فضای رسانه‌ای در افغانستان بیش از پیش محدود شده و سانسور اکنون شکل قانونی به خود گرفته است؛ روندی که به گفته این نهاد، افغانستان را به «زندان اطلاعات» بدل کرده است.

این سازمان گفته است که از زمان بازگشت اداره طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، بیش از ۲۰ دستورالعمل و مجموعه‌ای از فرمان‌های ولایتی برای محدودسازی فعالیت رسانه‌ها صادر شده است. بر بنیاد این گزارش، انتقاد از اداره طالبان ممنوع شده، زنان با محدودیت‌های گسترده روبه‌رو اند، بحث‌های سیاسی عملاً خاموش شده و نشر تصویر موجودات زنده نیز منع شده است؛ اقداماتی که به گفته این نهاد، استقلال رسانه‌ها را به شدت آسیب زده است.

گزارشگران بدون مرز همچنین به تصویب مخفیانه «قانون آیین دادرسی کیفری» جدید در ماه جنوری ۲۰۲۶ اشاره کرده است؛ قانونی که متن آن افشا شده و به رسانه‌ها رسیده است. به گفته این سازمان، هرچند در این قانون به‌گونه مستقیم از مطبوعات نام برده نشده، اما هیچ نوع مصونیتی برای خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای در نظر گرفته نشده و آنان را در معرض پیگرد قضایی و مجازات‌های سنگین، از جمله حبس، قرار می‌دهد.

بر اساس مفاد این قانون، «توهین به رهبری طالبان» مستوجب شش ماه حبس و ۲۰ ضربه شلاق دانسته شده و «توهین به رهبر عالی طالبان» می‌تواند یک سال حبس و ۳۹ ضربه شلاق در پی داشته باشد؛ موادی که به گفته گزارشگران بدون مرز، عملاً هرگونه انتقاد را با خطر مجازات کیفری روبه‌رو می‌کند.

این سازمان با تأکید بر این‌که منع انتقاد اکنون در قالب قانون تثبیت شده است، از اداره طالبان خواسته تمامی مقررات محدودکننده آزادی مطبوعات را لغو کند. گزارشگران بدون مرز همچنین از کشورهای ترانزیت و میزبان خواسته است با در نظر گرفتن خطر بازگرداندن اجباری خبرنگاران افغانستانی، از طریق صدور ویزا و فراهم‌سازی حمایت‌های لازم، امنیت آنان را تضمین کنند.

پس از تسلط دوباره اداره طالبان بر افغانستان، ده‌ها رسانه بسته شده و صدها خبرنگار کشور را ترک کرده‌اند؛ وضعیتی که نهادهای بین‌المللی مدافع آزادی بیان بارها نسبت به آن هشدار داده‌اند.