سالروز ترور ربانی با تأکید بر نقش او در روند صلح گرامی داشته شد

هم‌زمان با پانزدهمین سالروز ترور برهان‌الدین ربانی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان و رئیس شورای عالی صلح، شماری از مقام‌های پیشین، سیاست‌مداران، پژوهشگران و نزدیکان او از میراث سیاسی و فکری‌اش یاد کرده و بر نقش ربانی در تلاش برای حل سیاسی منازعه افغانستان تأکید کرده‌اند.

در پیام‌های منتشرشده، ربانی بیشتر به عنوان چهره‌ای میانه‌رو، طرفدار گفت‌وگو و مدافع اعتدال دینی معرفی شده است. شماری از این چهره‌ها گفته‌اند که او در سال‌های پایانی زندگی، بر صلح، مشارکت سیاسی، حاکمیت قانون و دوری از انحصارگرایی تأکید داشت.

عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی پیشین افغانستان، ربانی را از پیشگامان بیداری اسلامی و از چهره‌های فکری مبارزه علیه استبداد و اشغال خوانده است. او گفته است ربانی به پیوند میان میراث اسلامی و نیازهای فکری و اجتماعی معاصر باور داشت و در عین حال، سیاست‌مداری میانه‌رو و صلح‌طلب بود.

حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، نیز ربانی را عالم دینی، رهبر جهادی، شخصیت ملی و صلح‌طلب توصیف کرده است. به گفته او، ربانی برای تقویت اتحاد و تأمین صلح در افغانستان تلاش می‌کرد.

صلاح‌الدین ربانی، رهبر جمعیت اسلامی افغانستان، گفته است که منظومه فکری پدرش بر توسعه نیروی انسانی، تقویت نقش زنان، حاکمیت قانون، اصلاح ساختار قدرت، عدالت و حق مردم در تعیین سرنوشت سیاسی استوار بود. او افزوده است که ربانی انحصارگرایی، برتری‌طلبی و تبعیض را از عوامل ناکامی تجربه‌های سیاسی افغانستان می‌دانست.

مولوی حبیب حسام، رئیس شورای علمای جبهه مقاومت ملی افغانستان، و شماری دیگر از چهره‌های سیاسی و فرهنگی نیز ربانی را شخصیتی معتدل، اهل تسامح و مخالف تعصب قومی توصیف کرده‌اند. سیدباقر محسنی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل سیاسی، نیز گفته است که ربانی در شرایط دشوار سیاسی از برخوردهای احساسی پرهیز می‌کرد.

در کنار این ستایش‌ها، عزیز بارز، پژوهشگر روابط بین‌الملل، به دشواری‌های دوره ریاست‌جمهوری ربانی نیز اشاره کرده و گفته است که آن دوره با فروپاشی ساختار قدرت، خلأ امنیتی، جنگ داخلی و مداخلات منطقه‌ای همراه بود. به گفته او، ربانی با وجود این چالش‌ها بر گفت‌وگو و راهکارهای سیاسی پافشاری می‌کرد و ترور او به روند گفت‌وگوهای سیاسی افغانستان آسیب زد.

مجیب‌الرحمان رحیمی، دیپلمات پیشین افغانستان، نیز گفته است که ربانی در سال‌های پایانی زندگی از وضعیت سیاسی کشور و عملکرد برخی اعضای جمعیت اسلامی در ساختار قدرت ناراضی بود و بر بازسازی این جریان تأکید داشت. قدم‌شاه شهیم، فرمانده پیشین ستاد ارتش افغانستان، هم گفته است که ربانی پس از سال ۲۰۰۱ برای ایفای نقش در روند سیاسی جدید و تأمین صلح پایدار، مسئولیت شورای عالی صلح را پذیرفت.

برهان‌الدین ربانی در ۲۹ سنبله ۱۳۹۰ در کابل، هنگام دیدار با فردی که خود را نماینده اداره طالبان برای گفت‌وگوهای صلح معرفی کرده بود، ترور شد. حکومت پیشین افغانستان پس از آن، لقب «شهید صلح» را به او داد؛ عنوانی که در سال‌های بعد در مراسم‌های یادبود او در شماری از ولایت‌های کشور نیز تکرار می‌شد.