پوتین در پکن

سفر ولادیمیر پوتین به چین در شرایط عادی نیز رویداد مهمی در معادلات بین‌المللی محسوب می‌شد، اما زمان‌بندی سفر کنونی او، آن را به رخدادی فراتر از یک دیدار دوجانبه دو رئیس جمهور تبدیل کرده است.

حضور رئیس‌جمهور روسیه در پکن تنها چند روز پس از سفر دونالد ترامپ به چین، این گمانه را تقویت می‌کند که مسکو و پکن در حال بازتنظیم هماهنگی‌های راهبردی خود در برابر تحولات جدید نظام بین‌الملل هستند.

از این جهت، زمان سفر اقای پوتین به چین، اهمیتی بسیار بیشتر از خود سفر دارد.
دلیل این اهمیت هم این است که جهان، درگیر چند بحران بزرگ است که چین، روسیه و آمریکا، هریک، سهمی بزرگ در این بحران ها دارند.

روایت رسمی دو طرف در بیان اهداف سفر پوتین به چین، از توسعه همکاری‌های اقتصادی، تعمیق مشارکت راهبردی و گسترش همکاری‌های دوجانبه سخن می‌گوید اما ادبیات بیانیه‌های کرملین و پکن نشان می‌دهد که این سفر ابعادی فراتر از اقتصاد دارد و بیش از هر چیز به حوزه امنیتی و مسائل ژئوپلیتیکی مربوط است.

سفر سریع پوتین به پکن می‌تواند حامل این پیام باشد که روسیه مایل است پیش از شکل‌گیری هرگونه بازآرایی جدید در روابط چین و آمریکا، هماهنگی خود با پکن را تثبیت کند.

در واقع پوتین می‌خواهد بداند میان ترامپ و آقای شی، دقیقا چه چیزهایی گفته شده که در رسانه ها قابل انتشار نیست، اما بر نظم جهانی می‌تواند اثرگذار باشد.

بحران تجاوز امریکا و اسرائیل به ایران قطعا یکی از مهم‌ترین مسائلی است که هم در سفر ترامپ و هم در سفر پوتین به پکن، مورد گفتگو قرار گرفته است.

جنگ اوکراین، موضوع دیگری است که برای طرف روسی، فوق‌العاده حائز اهمیت است.

چین و روسیه، هر دو نسبت به بی‌ثباتی در منطقه حساس هستند و کنش های غیرقابل پیش بینی ترامپ، سطح نگرانی های مسکو و پکن را به شدت افزایش داده است.
رفتار ترامپ به گونه‌ایست که می‌تواند ناگهان با چین معامله کند و امتیاز قابل توجهی بدهد، یا ناگهان فشار حداکثری بیاورد، یا اوکراین را رها کند یا جنگ با ایران را گسترش دهد
این «بی‌ثباتی تصمیم‌گیری ترامپ» برای پکن و مسکو مسئله اصلی است و البته برای دو طرف مهم است که یک بررسی دقیق از ترامپ و آنچه که در پکن دور از چشم رسانه ها گفته داشته باشند.

وابستگی شدید اقتصاد چین به واردات انرژی و تجارت دریایی باعث می‌شود هرگونه درگیری گسترده میان ایران و آمریکا، مستقیماً امنیت اقتصادی پکن را تهدید کند، اما تهدید بزرگتر برای چین این است که ایران در این جنگ شکست بخورد و شاهراه انتقال انرژی در تنگه هرمز، برای سال‌های طولانی و به صورت انحصاری در اختیار آمریکا قرار بگیرد.

روسیه هم نگران جنگ اوکراین است. اگر ایران در جنگ شکست بخورد، آنگاه آمریکا می‌تواند با خیال راحت، بر مسأله اوکراین متمرکز شود و چنین اتفاقی، مطلوب‌ مسکو نیست.

بنابراین شاید یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد گفتگو پوتین و شی، افزایش هماهنگی ها در مساله جنگ ایران با آمریکا باشد.

سرعت وقایع در بحران های جهانی شرایط را چنان پیچیده کرده که روسای جمهور چین و روسیه ناچار هستند تا هماهنگی های فی‌مابین خود را هم با همان سرعت، به روز کنند.

و دقیقا به همین دلیل است که پکن فقط در دو هفته، هم از سید عباس عراقچی میزبانی می‌کند و هم از ترامپ و هم از پوتین.

سید احمد موسوی مبلغ