بسته‌ماندن مرزهای پاکستان صادرات افغانستان را تقریباً متوقف کرد

بسته‌ماندن گذرگاه‌های اصلی میان افغانستان و پاکستان، صادرات افغانستان از مسیر پاکستان را به‌شدت کاهش داده و صادرات زغال‌سنگ را تقریباً متوقف کرده است. ارزش صادرات افغانستان از طریق گذرگاه واگه و بنادر پاکستان، از ۴۵۴ میلیون دالر در سال مالی ۲۰۲۵ به هفت میلیون دالر در سال مالی ۲۰۲۶ رسیده است.

با وجود این پیامدها، ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی اداره طالبان، مدعی است که این اداره با استفاده از مسیرهای بدیل و گسترش تجارت با کشورهای آسیای میانه، زیان‌های ناشی از بسته‌ماندن مرزهای پاکستان را جبران می‌کند. او روز سه‌شنبه به تلویزیون ملی گفت که نیازهای وارداتی و صادراتی افغانستان از مسیر ایران و کشورهای آسیای میانه تأمین شده است.

بانک جهانی گزارش داده است که در ماه اسد سال جاری، ۴۸ درصد واردات افغانستان از مسیر آسیای میانه و ۴۶ درصد از طریق ایران انجام شده؛ در حالی که سهم پاکستان در واردات افغانستان تقریباً به صفر رسیده است. این نهاد همچنین گفته است که بسته‌ماندن گذرگاه‌های پاکستان صادرات مواد غذایی افغانستان را کاهش داده، هرچند صادرات منسوجات افزایش یافته و بخشی از آن از مسیر آسیای میانه به چین انتقال یافته است.

بر بنیاد آمار وزارت صنعت و تجارت اداره طالبان، ارزش تجارت افغانستان با پنج کشور آسیای میانه در سال ۲۰۲۵ به دو میلیارد و ۶۲۰ میلیون دالر رسید؛ رقمی که در مقایسه با سال پیش از آن ۴۵ درصد افزایش را نشان می‌دهد. واردات از اوزبیکستان، ترکمنستان، تاجیکستان، قزاقستان و قرغیزستان ۴۳ درصد و صادرات به این کشورها ۷۷ درصد بیشتر شده است؛ با این حال، بخشی از این رشد پیش از بسته‌شدن مرزهای پاکستان ثبت شده بود.

به گفته وزارت صنعت و تجارت اداره طالبان، ارزش مبادلات افغانستان با کشورهای آسیای میانه در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ به یک میلیارد و ۲۷۸ میلیون دالر رسید. از این میزان، یک میلیارد و ۲۰۴ میلیون دالر مربوط به واردات و تنها ۷۴ میلیون دالر مربوط به صادرات بوده است.

درگیری‌های مرزی میان اداره طالبان و پاکستان در میزان ۱۴۰۴ به بسته‌شدن گذرگاه‌های مهم، از جمله تورخم و اسپین‌بولدک، انجامید. پیش از آن، ارزش تجارت مستقیم دو کشور روزانه دست‌کم ۶.۴۵ میلیون دالر، معادل حدود ۲.۳۵ میلیارد دالر در سال، برآورد می‌شد و بازرگانان افغانستان بخش بزرگی از کالاهای خود را از مسیر پاکستان انتقال می‌دادند.