بازگشت روزانه صدها خانواده از پاکستان

در پی پایان مهلت تعیین‌شده از سوی حکومت پاکستان برای خروج مهاجرین بدون ویزه، روند اخراج و بازگشت اجباری شهروندان افغانستان شدت گرفته و روزانه میان ۴۰۰ تا ۶۰۰ خانواده از گذرگاه تورخم وارد کشور می‌شوند. اسلام‌آباد اعلام کرده است اسنادی که پیش‌تر به برخی افغانستانی‌ها اجازه اقامت می‌داد، دیگر اعتبار ندارد و تنها دارندگان ویزه‌های معتبر تحصیلی، تجارتی یا سیاحتی می‌توانند در این کشور بمانند.

بر بنیاد گزارش‌ها، از ماه اکتوبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۲.۵ میلیون شهروند افغانستان در نتیجه این سیاست به کشور بازگشته‌اند. بسیاری از بازگشت‌کنندگان می‌گویند تمام عمر خود را در پاکستان سپری کرده‌اند و اکنون به سرزمینی بازمی‌گردند که شناخت اندکی از آن دارند.

شماری از خانواده‌ها گفته‌اند که پیش از ترک پاکستان، خانه‌ها و کاروبارهای‌شان را به بهای پایین فروخته‌اند. برخی دیگر نیز از افزایش بازداشت‌ها و عملیات پولیس در هفته‌های اخیر خبر داده و آن را عامل تسریع در خروج خود عنوان کرده‌اند.

افزایش موج بازگشت، فشار سنگینی بر امکانات محدود در افغانستان وارد کرده است. مراکز پذیرش در ولایات شرقی با ازدحام روبه‌رو اند و نهادهای کمک‌رسان از کمبود منابع برای رسیدگی به نیازهای اولیه بازگشت‌کنندگان سخن می‌گویند.

در حالی که اداره طالبان مسئول مدیریت این روند و فراهم‌سازی زمینه اسکان و اشتغال برای بازگشت‌کنندگان است، تاکنون برنامه روشن و گسترده‌ای برای ادغام پایدار این جمعیت بزرگ ارائه نشده است. نهادهای بشردوستانه هشدار داده‌اند که ادامه این روند می‌تواند وضعیت انسانی را در کشوری که با چالش‌های اقتصادی و بیکاری گسترده دست‌وپنجه نرم می‌کند، پیچیده‌تر سازد.

این تحولات همزمان با تداوم تنش‌های سیاسی میان کابل و اسلام‌آباد رخ می‌دهد. مقام‌های پاکستانی بارها افغانستان را به جلوگیری نکردن از فعالیت گروه‌های مسلح در امتداد خط فرضی متهم کرده‌اند، اما مقام‌های افغان این ادعاها را رد کرده‌اند.