عبدالکریم خرم سخنان روبیو در یونان را «دعوت به جنگ تمدنی» خواند

عبدالکریم خرم، رئیس دفتر رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، در یادداشتی تازه با انتقاد از سخنان مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفته است که این موضع‌گیری در یونان «رادیکال» و «تمدن‌محور» بوده و اروپا را به آمادگی برای یک «جنگ تمدنی» فرا می‌خواند.

خرم نوشته است که قصد داشته درباره تحولات منطقه و وضعیت افغانستان بنویسد، اما بیانیه روبیو توجه او را به‌گونه کامل جلب کرده است. به گفته او، روبیو چهارشنبه گذشته بر فراز تپه تاریخی اکروپولیس و در برابر معبد پارتنون سخنرانی کرده؛ سخنانی که خرم باور دارد «باید از دهان کسی مانند ساموئل هانتینگتون بیرون می‌آمد، نه از دهان یک وزیر خارجه».

به باور خرم، روبیو در این سخنان تمدن غرب را «ستون جهان» و ایالات متحده را «ستون غرب» معرفی کرده و این دیدگاه، ادامه اظهارات او در کنفرانس امنیتی مونیخ است؛ با این تفاوت که به گفته خرم، این‌بار «شدیدتر و رادیکال‌تر» مطرح شده است.

خرم همچنین نوشته است که هرچند اشاره روبیو به «حمله امپراطوری فارس» هم‌زمان با تنش‌های واشنگتن با تهران، توجه بخشی از افکار عمومی را به ایران برده، اما پیام محوری سخنرانی فراتر از ایران است و می‌تواند به‌عنوان «دعوت از اروپا و کشورهایی که خود را وارث تمدن یونان و روم می‌دانند برای آمادگی به یک جنگ تمدنی» تعبیر شود.

او این نوع ادبیات را رفتار قدرت‌های در حال زوال دانسته و با اشاره به پایان اتحاد شوروی گفته است که در آستانه فروپاشی آن، «نظریه مارکسیسم ـ لنینیسم از کار افتاده بود و پیروانش ناسیونالیسم را پناهگاه جدید ساختند». خرم افزوده است که در افغانستان نیز «مارکسیست‌های شکست‌خورده به قوم‌گرایی پناه بردند و آغازگر فاجعه و جنگ داخلی شدند».

خرم در بخش دیگری از یادداشت خود، سیاست کنونی واشنگتن را تلاش برای بسیج غرب در برابر شرق توصیف کرده و نوشته است: «آمریکا که خود را در مقابله با چین، روسیه، ایران و در مجموع شرقی‌ها می‌بیند و کامیابی در آن را دشوار می‌داند، می‌خواهد با تحریک احساسات تمدنی غربی‌ها بخشی از جهان را با خود همراه سازد.»

به گفته او، این نگاه از بنیادهای فکری دونالد ترامپ، معاون او و وزیر خارجه آمریکا به‌شمار می‌رود؛ جریانی که به باور خرم، ضعف غرب را ناشی از دوری از «ریشه، فرهنگ و تاریخ» خودش می‌داند و آن را با رویکرد برخی جریان‌های اسلامی که «بازگشت به سلف» را نسخه می‌دانند، مقایسه کرده است.

در همین حال، بر اساس بخش‌هایی از این سخنرانی که در متن یادداشت خرم بازتاب یافته، روبیو غرب را در «نقطه عطف تمدنی» توصیف کرده و از اروپا خواسته است «از خواب طولانی بیدار شود و آتش تمدنی گذشته را دوباره روشن کند». او با اشاره به نقش یونان باستان در شکل‌گیری تمدن غرب گفته است «تاریخ آمریکا با اثر انگشت یونان باستان پوشیده شده است» و هشدار داده که غرب باید «میان احیای تمدنی یا واگذاری قرن آینده به رقبا» یکی را انتخاب کند.

روبیو همچنین با یادآوری حمله سپاه خشایارشا به آتن، آن را نمونه‌ای از «ایستادگی تمدنی» دانسته و گفته است غرب امروز نیز با تهدیدهایی روبه‌روست که به ادعای او «به همان اندازه واقعی و جدی‌اند». او در بخش دیگری از سخنانش، «فردیت شدید، جاه‌طلبی بی‌وقفه و میل به کشف و خطر» را از ویژگی‌های تمدن غرب خوانده و مدعی شده است که این ویژگی‌ها در دوران جدید «فرسوده شده‌اند».

اکروپولیس و معبد پارتنون از نمادهای شناخته‌شده یونان باستان به شمار می‌روند و سخنرانی مقام‌های سیاسی در این مکان‌ها معمولاً بار نمادین تاریخی و فرهنگی دارد؛ موضوعی که در این مورد نیز محور برداشت و نقد عبدالکریم خرم از پیام سیاسی سخنان وزیر خارجه آمریکا قرار گرفته است.