کاهش چشمگیر دانشجویان و استادان در دانشگاه‌های افغانستان؛ تحصیل زنان به صفر رسیده است

گزارش تازه یونیسف و یونسکو نشان می‌دهد که مشارکت در تحصیلات عالی در افغانستان به دلیل محدودیت‌های تحصیلی زنان و عوامل اقتصادی به شدت کاهش یافته است. شمار کل دانشجویان مرد در دانشگاه‌های کشور از ۳۰۶ هزار در سال ۲۰۱۹ به ۲۰۸ هزار در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است.

در حالی که تعداد دانشجویان زن در سال ۲۰۱۹ حدود ۱۱۹ هزار بود، این رقم در سال ۲۰۲۳ به نزدیک صفر رسید و از سال ۲۰۲۴ به بعد به‌صورت کامل ممنوع شده است. تحصیل زنان در دانشگاه‌ها از دسامبر ۲۰۲۲ توسط اداره طالبان به طور رسمی ممنوع اعلام شد.

کاهش مشارکت آموزشی تنها محدود به زنان نیست؛ گزارش به کاهش قابل توجه تعداد استادان دانشگاه به ویژه استادان زن اشاره کرده که از حدود ۲۶۰۰ نفر در سال ۲۰۱۹ به اندکی بیش از ۱۰۰ نفر در سال ۲۰۲۵ رسیده‌اند. استادان مرد نیز کاهش یافته‌اند ولی به نسبت کمتر است.

چنین کاهش گسترده در نیروی انسانی دانشگاه‌ها، ظرفیت علمی کشور را به شدت تضعیف کرده و آینده تخصص‌های حیاتی برای بخش‌های مختلف از جمله صحت و آموزش را با چالش مواجه ساخته است.

گزارش همچنین از فشارهای مالی شدید بر دانشگاه‌های خصوصی خبر می‌دهد که پس از ممنوعیت تحصیل زنان، درآمدهای شهریه آنان به‌طرز قابل توجهی کاهش یافته است. وزارت تحصیلات عالی اداره طالبان در سال ۲۰۲۶ مجوز فعالیت چندین موسسه خصوصی را تعلیق و لغو کرده است.

در بخش دیگر، آزمون‌های کانکور نیز شاهد کاهش چشمگیر شرکت‌کنندگان بوده است. شمار شرکت‌کنندگان در سال ۲۰۲۶ به ۱۱۸ هزار نفر رسید، در حالی که در سال ۲۰۲۰ بیش از ۲۱۰ هزار نفر در این آزمون شرکت کرده بودند. از سال ۲۰۲۳ تاکنون هیچ دانشجوی زن در آزمون‌های ورودی ثبت‌نام نکرده است.

کاهش دانش‌آموزان دوره متوسطه و نسبت ثبت‌نام آنان نیز قابل توجه است. تعداد پسران در صنف دهم تا دوازدهم از ۷۵۰ هزار در سال ۲۰۲۳ به ۶۶۰ هزار در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته و ثبت‌نام ناخالص در دوره متوسطه عالی از ۴۸.۵ درصد به ۴۰ درصد کاهش یافته است.

یونسکو هشدار داده که ادامه ممنوعیت تحصیل زنان می‌تواند به زیان اقتصادی افزون بر ۹ میلیارد دالر تا سال ۲۰۶۶ منجر شود، که نشان‌دهنده تأثیر عمیق و گسترده این سیاست‌های اداره طالبان بر آینده تحصیلات و توسعه افغانستان است.