فشار سنگین بازگشت مهاجران بر گذرگاه‌های مرزی افغانستان

سازمان بین‌المللی مهاجرت اعلام کرده است که افزایش گسترده بازگشت مهاجران در سال ۲۰۲۵ فشار قابل توجهی بر مراکز پذیرش مرزی افغانستان وارد کرده و هزاران بازگشت‌کننده با نیازهای فوری انسانی روبه‌رو اند. به گفته این نهاد، بسیاری از این افراد هنگام ورود به کشور به غذا، سرپناه، مراقبت‌های صحی و حمایت‌های مالی فوری نیاز دارند.

در گزارش تازه این سازمان که امروز یکشنبه منتشر شد، آمده است بازگشت‌کنندگان پس از سفرهای طولانی و دشوار، اغلب بدون منابع مالی کافی وارد افغانستان می‌شوند. نبود حمایت‌های سازمان‌یافته پس از ورود می‌تواند آنان را در معرض خطراتی چون سرگردانی در ساحات مرزی و افزایش آسیب‌پذیری قرار دهد؛ وضعیتی که در شرایط شکننده اقتصادی کنونی کشور زیر اداره طالبان، نگرانی‌ها را بیشتر ساخته است.

سازمان بین‌المللی مهاجرت گفته است که با استفاده از بودجه انعطاف‌پذیر توانسته حضور عملیاتی خود را در مراکز پذیرش مرزی در امتداد مرزهای افغانستان با ایران و پاکستان حفظ کند. این خدمات شامل ارزیابی آسیب‌پذیری‌ها، توزیع مواد غذایی، فراهم‌سازی اقامت موقت و پرداخت کمک‌های نقدی برای ادامه سفر بازگشت‌کنندگان به ولایات مختلف بوده است.

بر اساس این گزارش، در سال جاری ۴۲۷ هزار و ۴۴۸ بازگشت‌کننده کمک‌هزینه حمل‌ونقل دریافت کرده‌اند تا از مناطق مرزی به مقصدهای مورد نظرشان برسند. همچنان ۳۷ هزار و ۵۲۰ خانواده کمک‌های نقدی چندمنظوره گرفته‌اند تا نیازهای فوری خود را پس از بازگشت تأمین کنند.

این نهاد افزوده است که ۳۳ هزار و ۹۸۸ خانواده، معادل ۱۴۱ هزار و ۳۱۶ تن که دارای آسیب‌پذیری شدید تشخیص داده شده‌اند، کمک‌های حمایتی ویژه دریافت کرده‌اند. هدف از این حمایت‌ها، تمرکز بر خانواده‌هایی عنوان شده که در معرض بیشترین خطر قرار دارند.

سازمان بین‌المللی مهاجرت تأکید کرده است که وجه تمایز این برنامه، پیوند خدمات پذیرش مرزی با حمایت‌های لازم برای ادامه زندگی بازگشت‌کنندگان در داخل کشور است. به گفته این سازمان، علاوه بر رسیدگی به نیازهای اولیه در بدو ورود، خدمات حمل‌ونقل، اقامت کوتاه‌مدت و کمک‌های نقدی فراهم شده تا آنان بتوانند در محل مورد نظرشان مستقر شوند.

در بخشی از گزارش، یکی از بازگشت‌کنندگان گفته است: «آنها به ما هیچ مهلتی ندادند، هیچ هشداری ندادند. ما را سوار موترها کردند و اینجا پیاده کردند.» این روایت نشان می‌دهد که شماری از بازگشت‌ها در شرایط دشوار و بدون آمادگی قبلی انجام شده است.

سازمان بین‌المللی مهاجرت اعلام کرده است که با ادامه روند بازگشت مهاجران، تمرکز آینده این نهاد بر افزایش ظرفیت مراکز پذیرش مرزی، تقویت روند شناسایی افراد آسیب‌پذیر و گسترش خدمات حمایتی خواهد بود تا بازگشت‌کنندگان از نخستین لحظه ورود به کمک‌های مورد نیاز دسترسی پیدا کنند.