سازمان ملل: آوارگی اجباری در جهان برای نخستین‌بار در یک دهه کاهش یافت

سازمان ملل متحد اعلام کرده است که شمار افراد آواره اجباری در جهان تا پایان سال ۲۰۲۵ به ۱۱۷ میلیون و ۸۰۰ هزار تن رسیده که نسبت به سال پیش از آن حدود پنج میلیون و ۴۰۰ هزار تن کاهش را نشان می‌دهد. این نخستین کاهش سالانه آوارگی در بیش از ده سال گذشته عنوان شده، هرچند این نهاد تأکید دارد که سطح کلی آوارگی همچنان بسیار بالا و نگران‌کننده است.

بر بنیاد گزارش سالانه آژانس پناهندگان سازمان ملل، عامل اصلی این کاهش، بازگشت گسترده پناهندگان و آوارگان داخلی به مناطق اصلی زندگی‌شان بوده است. در مجموع ۱۴ میلیون و ۷۰۰ هزار تن در سال ۲۰۲۵ به خانه‌های خود برگشته‌اند که از این میان چهار میلیون و ۴۰۰ هزار تن پناهندگانی بوده‌اند که پس از اقامت در کشورهای دیگر به وطن‌شان بازگشته‌اند.

این نهاد گفته است که میزان بازگشت پناهندگان در سال گذشته دومین رقم بزرگ ثبت‌شده در شش دهه اخیر بوده است. همچنان میلیون‌ها بیجاشده داخلی نیز توانسته‌اند دوباره در ساحات اصلی سکونت‌شان مستقر شوند.

کمیسر عالی پناهندگان سازمان ملل در ژنو اعلام کرد که بیش از ۹۰ درصد پناهندگانی که در سال ۲۰۲۵ به کشورشان برگشته‌اند، باشنده‌گان افغانستان، سودان و سوریه بوده‌اند. با این حال، او هشدار داد که بخش قابل توجهی از این بازگشت‌ها در حالی صورت گرفته که امنیت و ثبات پایدار در این کشورها هنوز به گونه کامل تأمین نشده است.

به گفته او، شماری از بازگشت‌کنندگان نه بر اساس بهبود واقعی وضعیت، بلکه زیر فشارهای اقتصادی، سیاسی و محدودیت‌های اقامتی ناچار به ترک کشورهای میزبان شده‌اند. در مورد افغانستان نیز نگرانی‌ها درباره وضعیت حقوق بشر، محدودیت‌ها بر زنان و دختران و چالش‌های معیشتی زیر اداره طالبان همچنان پابرجاست؛ مسایلی که می‌تواند پایداری بازگشت‌ها را با پرسش جدی روبه‌رو سازد.

آژانس پناهندگان سازمان ملل ضمن استقبال محتاطانه از کاهش آمار آوارگی، از جامعه جهانی خواسته است برای حل ریشه‌ای بحران‌های ناشی از جنگ، خشونت و آزار و اذیت، تلاش‌های گسترده‌تر و دوامدار روی دست گیرد تا از تکرار آوارگی‌های طولانی‌مدت در سال‌های آینده جلوگیری شود.