حواشی دعوت بروکسل از طالبان

کمیسیون اروپا اعلام کرد که برای گفت‌وگو درباره روند بازگرداندن مهاجران افغانستانی، از مقام‌های اداره طالبان دعوت کرده است؛ اقدامی که با واکنش‌های انتقادی در اروپا روبه‌رو شده است. سخنگوی این کمیسیون روز سه‌شنبه ۲۲ ثور گفت تماس‌ها با کابل صرفاً در «سطح فنی» انجام می‌شود و این دعوت به معنای به‌رسمیت شناختن اداره طالبان نیست.

به گفته مارکوس لامرت، سخنگوی کمیسیون اروپا، نامه‌ای برای تعیین زمان نشست به کابل ارسال شده و دیدار پیش‌رو با هماهنگی سویدن برگزار خواهد شد. او تأکید کرد که رهبران ارشد طالبان در این نشست حضور نخواهند داشت و گفت‌وگوها بر مسائل عملی و دیپلوماتیک مرتبط با اخراج مهاجران تمرکز دارد.

بر اساس گزارش هافینگتن‌پست، دعوت از نمایندگان اداره طالبان به بروکسل موجی از انتقاد را در میان برخی جریان‌های سیاسی اروپا برانگیخته است. ملیسا کامارا، نماینده حزب سبزها، این اقدام را «عقب‌نشینی عمیق از ارزش‌ها و حقوق بنیادین اتحادیه اروپا» خواند و هشدار داد که چنین تماس‌هایی ممکن است به مشروعیت‌بخشی به اداره طالبان بینجامد.

اداره طالبان پس از خروج نیروهای امریکایی در سال ۲۰۲۱ دوباره بر افغانستان مسلط شد، اما تاکنون از سوی اتحادیه اروپا به رسمیت شناخته نشده است. با این حال، حدود ۲۰ کشور عضو اتحادیه اروپا که خواهان سخت‌گیری بیشتر در سیاست‌های مهاجرتی‌اند، در ماه‌های اخیر از بروکسل خواسته‌اند راهکارهایی برای بازگرداندن مهاجران افغانستانی، به‌ویژه افرادی که تهدید امنیتی پنداشته می‌شوند، جست‌وجو کند.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که افغانستان با بحران شدید انسانی دست‌وپنجه نرم می‌کند. نهادهای بین‌المللی گزارش داده‌اند که از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از پنج میلیون افغانستانی، عمدتاً به‌گونه اجباری، از ایران و پاکستان به کشور بازگردانده شده‌اند و بسیاری از آنان با فقر، بیکاری و نبود سرپناه مواجه‌اند.

لیزا اوون، از مسئولان کمیته بین‌المللی نجات، هشدار داده است که بازگرداندن افراد به کشوری که بخش بزرگی از جمعیت آن با ناامنی غذایی روبه‌رو است، می‌تواند جان آنان را در معرض خطر قرار دهد. همچنین برخی نهادهای مدافع حقوق مهاجران ابراز نگرانی کرده‌اند که چنین نشست‌هایی ممکن است زمینه شناسایی افرادی را فراهم کند که قرار است اخراج شوند؛ موضوعی که می‌تواند امنیت و حقوق آنان را تهدید کند.

همزمان، موضوع صدور ویزا برای هیئت اداره طالبان نیز مطرح شده است. از آنجا که اتحادیه اروپا این اداره را به رسمیت نمی‌شناسد، اعضای هیئت نیازمند ویزای ویژه‌اند و بلجیم به‌عنوان میزبان نهادهای اروپایی اعلام کرده آماده صدور این ویزاها است. کمیسیون اروپا هنوز روشن نکرده چه افرادی دعوت شده‌اند و هزینه سفر و اقامت آنان چگونه تأمین خواهد شد.

افغانستانی‌ها همچنان بزرگ‌ترین گروه متقاضیان پناهندگی در اتحادیه اروپا به شمار می‌روند، اما بسیاری از کشورهای اروپایی در سال‌های اخیر سیاست‌های سخت‌گیرانه‌تری را در قبال آنان اجرا کرده‌اند. آلمان از سال ۲۰۲۴ حدود صد افغانستانی محکوم‌شده را با همکاری قطر به افغانستان اخراج کرده و اتریش نیز پیش‌تر میزبان نمایندگان اداره طالبان در ویانا بوده است؛ روندی که نشان می‌دهد برخی دولت‌های اروپایی در پی گسترش تماس‌های عملی با این اداره‌اند، هرچند مسئله مشروعیت سیاسی آن همچنان محل مناقشه است.