هشدار دیدبان حقوق بشر درباره توافق اتحادیه اروپا با طالبان

فرشته عباسی، پژوهشگر دیدبان حقوق بشر، تأکید کرده است که اتحادیه اروپا نباید برای بازگرداندن پناهجویان افغانستانی با اداره طالبان وارد توافق شود، زیرا هرگونه اخراج اجباری آنان را در معرض خطر جدی آزار، بازداشت و شکنجه قرار می‌دهد. او تصریح کرد که افغانستان تحت اداره طالبان، کشور امنی برای بازگشت اجباری نیست.

به گزارش دیدبان حقوق بشر، بروکسل در اول سرطان ۱۴۰۵ برای نخستین‌بار پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰، میزبان هیأتی از مقام‌های این گروه بود. کمیسیون اروپا این دیدار را «فنی» و متمرکز بر موضوع بازگشت پناهجویان عنوان کرد، اما سخنگوی طالبان آن را سفری «تاریخی» برای عادی‌سازی روابط کنسولی خواند. این تفاوت در روایت‌ها، نگرانی‌ها درباره هدف اصلی این گفت‌وگوها را افزایش داده است.

سخنگوی طالبان اعلام کرده که در این مذاکرات درباره دستیابی به توافقی برای «فرایند بازگشت آبرومندانه» پناهجویان بحث شده است. با این حال، قوانین بین‌المللی به‌صراحت بازگرداندن اجباری افراد به مکان‌هایی را که در آن با خطر واقعی شکنجه، آزار یا تهدید جانی روبه‌رو می‌شوند، منع می‌کند.

عباسی می‌گوید شواهد معتبر نشان می‌دهد نیروهای امنیتی اداره طالبان شماری از افرادی را که به افغانستان بازگردانده شده‌اند، بازداشت و تحت شکنجه قرار داده‌اند. به گفته او، سرکوب آزادی رسانه‌ها، بازداشت خودسرانه منتقدان و مدافعان حقوق بشر، و محرومیت دختران و زنان از آموزش متوسطه و دانشگاهی و محدودیت‌های شدید بر کار و رفت‌وآمد آنان، بخشی از کارنامه حقوق بشری این گروه است.

در پی همین وضعیت، برخی کشورها از جمله سویدن، دنمارک، اتریش و هالند به زنان افغانستانی صرفاً بر اساس جنسیت و ملیت‌شان حق پناهندگی اعطا کرده‌اند. این تصمیم‌ها نشان می‌دهد که نگرانی‌ها درباره امنیت و حقوق اساسی زنان در افغانستان، در سطح بین‌المللی جدی تلقی می‌شود.

بر اساس این گزارش، مشکلات پناهجویان بازگشته تنها به خطر بازداشت و شکنجه محدود نمی‌شود. بسیاری از کسانی که پیش‌تر از پاکستان و ایران به‌گونه دسته‌جمعی اخراج شده‌اند، بدون سرمایه، مسکن و دسترسی به خدمات ابتدایی وارد کشوری شده‌اند که با بحران اقتصادی، کاهش کمک‌های بین‌المللی، بیکاری گسترده و خشکسالی روبه‌رو است. این شرایط، بازگشت اجباری را به چالشی برای بقا تبدیل کرده است.

عباسی تأکید می‌کند که همکاری با اداره طالبان برای اخراج پناهجویان، در حالی که اتحادیه اروپا همواره کارنامه حقوق بشری این گروه را محکوم کرده، نوعی تناقض آشکار در سیاست‌های بروکسل است و باید فوراً تمامی طرح‌های اخراج اجباری متوقف شود.

در همین حال، مگنوس برونر، کمیسار امور داخلی و مهاجرت اتحادیه اروپا، پیش‌تر از دعوت نمایندگان طالبان به بروکسل دفاع کرده و گفته بود اتحادیه اروپا برای بازگرداندن پناهجویان ردشده افغانستانی «چاره‌ای جز گفت‌وگو با طالبان ندارد.»