چین مسئولیت پرونده افغانستان در شورای امنیت را گرفت

چین پس از یک روند چندماهه، به‌صورت انحصاری مسئولیت «قلم‌داری» پرونده افغانستان در شورای امنیت سازمان ملل متحد را به‌عهده گرفته است؛ جایگاهی کلیدی که هدایت مذاکرات، تدوین پیش‌نویس قطعنامه‌ها و مدیریت روند تصمیم‌گیری درباره افغانستان را شامل می‌شود.

این روند از سال ۲۰۲۵ آغاز شد و در نهایت با توافق اعضای شورای امنیت، نقش اصلی مدیریت این پرونده به چین سپرده شد. در ساختار کاری شورای امنیت، «قلم‌داری» یکی از مهم‌ترین سازوکارهای غیررسمی است که تعیین می‌کند کدام کشور مسئول تنظیم اسناد، هماهنگی نشست‌های اضطراری، سازمان‌دهی بازدیدهای میدانی و ارائه مواضع ابتدایی در نشست‌های رسمی و غیررسمی باشد. این جایگاه در عمل تأثیر قابل ملاحظه‌ای بر جهت‌دهی تصمیمات شورا دارد.

در سال‌های گذشته، به‌ویژه از اواخر دهه ۲۰۰۰ میلادی، اغلب پرونده‌های کشورمحور شورای امنیت در اختیار فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده (معروف به P3) بود. در آن ساختار، پیش‌نویس‌ها نخست میان این سه کشور و سپس با چین و روسیه هماهنگ می‌شد و در مرحله بعد به اعضای انتخابی شورا ارائه می‌گردید. این شیوه با انتقاد برخی اعضای انتخابی مواجه شد که نقش خود را در مراحل ابتدایی تدوین اسناد محدود می‌دانستند.

در مورد افغانستان، تا پایان سال ۲۰۲۴ ژاپن مسئولیت قلم‌داری را برعهده داشت. با ختم دوره عضویت این کشور در شورای امنیت، رقابت برای تعیین جانشین آغاز شد و چین، پاکستان و کوریای جنوبی آمادگی خود را اعلام کردند. چین پیشنهاد مدل مشترک با مشارکت پاکستان و کوریای جنوبی را مطرح کرد؛ پاکستان پذیرفت، اما کوریای جنوبی برای تصمیم‌گیری زمان بیشتری خواست. هم‌زمان، ایالات متحده نگرانی خود را نسبت به واگذاری این مسئولیت به چین ابراز کرد.

در فبروری ۲۰۲۵، چین و پاکستان پیش‌نویس قطعنامه‌ای برای تمدید مأموریت هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) ارائه کردند. در مقابل، آمریکا و کوریای جنوبی نیز متن جداگانه‌ای را پیشنهاد دادند. سرانجام، شورای امنیت توافق کرد که چین در دوره ریاست خود بر شورا، مسئولیت هدایت مذاکرات و ادغام پیش‌نویس‌ها را به‌عهده بگیرد.

متن نهایی با مشارکت هر ۱۵ عضو شورا به‌عنوان «متن ریاستی» بررسی شد و پس از ادامه مذاکرات در ماه‌های بعد، نقش چین در مدیریت این پرونده تثبیت گردید. با وجود این تحول، ایالات متحده همچنان قلم‌داری پرونده تحریم‌های مرتبط با افغانستان در چارچوب کمیته ۱۹۸۸ شورای امنیت را حفظ کرده است.

پرونده افغانستان در شورای امنیت عمدتاً بر مأموریت یوناما و تحولات سیاسی و امنیتی کشور، به‌شمول تعامل جامعه جهانی با اداره طالبان، متمرکز است؛ موضوعی که همچنان از محورهای بحث در سطح بین‌المللی به‌شمار می‌رود.