روز جهانی پارلمان‌گرایی؛ افغانستان نزدیک به پنج سال بدون پارلمان

امروز ۳۰ جون، برابر با روز جهانی پارلمان‌گرایی، در حالی فرا رسیده است که افغانستان نزدیک به پنج سال می‌شود فاقد پارلمان و قوه مقننه منتخب است و کشور تحت اداره طالبان بدون نهاد قانون‌گذاری مردمی مدیریت می‌شود.

سازمان ملل متحد این روز را به‌منظور برجسته‌سازی نقش پارلمان‌ها در نمایندگی از مردم، قانون‌گذاری و نظارت بر عملکرد حکومت‌ها نام‌گذاری کرده است. این مناسبت هم‌زمان با سالروز تأسیس اتحادیه بین‌المجالس گرامی داشته می‌شود و از سال ۲۰۱۸ به‌گونه رسمی در تقویم ملل متحد ثبت شده است. به باور این سازمان، پارلمان‌ها در پاسداری از حقوق بشر، حاکمیت قانون و پاسخ‌گو نگه‌داشتن حکومت‌ها نقش اساسی دارند.

با این حال، افغانستان در شرایطی این روز را تجلیل می‌کند که شورای ملی پس از سقوط نظام جمهوری منحل شد. اداره طالبان در نخستین سند بودجه خود، پارلمان و شماری از نهادهای دیگر نظام پیشین را حذف کرد؛ اقدامی که کشور را از یکی از مهم‌ترین سازوکارهای نظارتی و قانون‌گذاری محروم ساخت.

در نظام جمهوری، شورای ملی متشکل از ولسی جرگه و مشرانو جرگه بود. این نهاد صلاحیت تصویب، تعدیل و لغو قوانین، بررسی و تصویب بودجه ملی، تصویب توافق‌نامه‌های بین‌المللی و نظارت بر عملکرد حکومت را بر عهده داشت. نبود چنین نهادی، خلأ جدی در روند قانون‌گذاری و پاسخ‌گویی ایجاد کرده و پرسش‌ها درباره مشارکت مردم در تصمیم‌گیری‌های کلان ملی را افزایش داده است.