هشدار درباره تشدید تنش افغانستان و پاکستان

دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی در نشست امنیتی جهانی ۲۰۲۶ هشدار داد که ادامه تنش‌ها میان افغانستان و پاکستان بر ثبات منطقه سایه افکنده و وضعیت امنیتی را پیچیده‌تر کرده است. طلعت‌بیک مصدق‌اف تأکید کرد این اختلافات همچنان از عوامل اثرگذار بر معادلات امنیتی منطقه به شمار می‌رود.

او با اشاره به اهمیت سرحدات شمالی افغانستان گفت تقویت تدابیر امنیتی در امتداد سرحد مشترک افغانستان و تاجیکستان می‌تواند به کاهش خشونت کمک کند. به گفته وی، برنامه هدفمند بین‌الدولتی این سازمان که در سال ۲۰۲۴ از سوی رهبران کشورهای عضو تصویب شده، ظرفیت کاهش سطح خشونت و کمک به ثبات را دارد.

هم‌زمان، آصف علی درانی، نماینده پیشین پاکستان برای افغانستان، در صفحه ایکس خود نوشت که افغانستان باثبات به سود پاکستان و پاکستان صلح‌آمیز به سود افغانستان است. او تصریح کرد حملات هوایی، اتهام‌زنی و مسدود ساختن راه‌های ترانزیتی راه‌حل بحران نیست و دو کشور باید گفت‌وگوهای دوامدار را در اولویت قرار دهند.

درانی ایجاد میکانیزم قابل اعتماد برای مبارزه با تروریزم، تبادله اطلاعات امنیتی، هماهنگی در ساحات سرحدی و گسترش تعاملات اقتصادی را از راهکارهای عملی خواند. او افزود چین و سایر بازیگران منطقه‌ای می‌توانند نقش تسهیل‌کننده داشته باشند، اما در نهایت این کابل و اسلام‌آباد اند که باید همکاری را جایگزین فشار و اجبار سازند.

مؤسسه پژوهشی صلح اسلو نیز در تحلیلی تازه، بحران میان افغانستان و پاکستان را یکی از پیچیده‌ترین و دوامدارترین بحران‌های جنوب آسیا توصیف کرده است. در این گزارش آمده که منازعه موجود تنها به مسائل سرحدی محدود نیست، بلکه ریشه در عوامل تاریخی، سیاسی و اقتصادی دارد و اختلاف بر سر خط فرضی دیورند و بی‌اعتمادی متقابل از عناصر اصلی آن است.

در بخشی از این تحلیل تأکید شده که حملات تروریستی، اخراج اجباری مهاجرین افغانستانی از پاکستان و بسته‌شدن بندرها و راه‌های ترانزیتی بر هر دو کشور تأثیر منفی گذاشته است. با وجود تلاش‌های دیپلوماتیک، هنوز راه‌حل روشنی دیده نمی‌شود؛ هرچند چین در نزدیک‌سازی دو طرف نقش داشته و هند نیز به گونه غیرمستقیم حضور دارد.

عزیز معارج، دیپلومات پیشین، نیز گفته است سیاست پاکستان در قبال افغانستان از زمان تأسیس این کشور همواره با چالش همراه بوده و اسلام‌آباد بیشتر در چارچوب رقابت‌های منطقه‌ای و منافع خود عمل کرده است.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که در ماه‌های اخیر تنش میان کابل و اسلام‌آباد به اوج رسیده و کشورهایی چون عربستان سعودی، ترکیه، قطر و چین برای میانجی‌گری اقدام کرده‌اند؛ تلاش‌هایی که تاکنون به نتیجه ملموس نینجامیده است. در عین حال، اداره طالبان نیز تا کنون نتوانسته یک چارچوب شفاف و پاسخ‌گو برای مدیریت تنش‌های سرحدی و جلوگیری از تشدید بحران ارائه کند؛ وضعیتی که نگرانی‌ها درباره آینده روابط دو کشور را افزایش داده است.