گزارش ملل متحد: تولید کوکنار افغانستان ۹۵ درصد کاهش یافت

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد در گزارش جهانی مواد مخدر ۲۰۲۶ اعلام کرده است که تولید کوکنار در افغانستان از سال ۲۰۲۳ تاکنون ۹۵ درصد کاهش یافته؛ کاهشی که به گفته این نهاد، بازار جهانی مواد افیونی را به‌گونه قابل ملاحظه تحت تأثیر قرار داده است.

در این گزارش، این افت بی‌سابقه به عنوان نقطه عطفی در تحولات بازار جهانی مواد افیونی توصیف شده است. بر بنیاد ارزیابی سازمان ملل، با کاهش شدید تولید در افغانستان، ذخایر هروئین نیز به تدریج رو به پایان است و همین مسئله شبکه‌های قاچاق را وادار کرده تا به دنبال بدیل‌های تازه بگردند.

گزارش می‌افزاید افزایش دسترسی به مواد افیونی مصنوعی مانند فنتانیل، نیتازین‌ها و اورفین‌ها نشان می‌دهد که قاچاقبران تلاش دارند کمبود هروئین ناشی از کاهش تولید در افغانستان را با این مواد جبران کنند. این روند می‌تواند تغییرات پایدار و نگران‌کننده‌ای در الگوی عرضه و مصرف مواد مخدر در سطح جهان ایجاد کند.

هرچند تولید تریاک در میانمار از ۴۲۰ تُن در سال ۲۰۲۱ به بیش از یک‌هزار تُن در سال ۲۰۲۵ رسیده و در کشورهایی چون لائوس و مکسیکو نیز افزایش‌هایی ثبت شده است، اما سازمان ملل تأکید کرده که این میزان نتوانسته خلا ناشی از افت تولید افغانستان را پُر کند. افغانستان در سال ۲۰۲۲ بیش از شش هزار تُن تریاک تولید کرده بود و نقش محوری در تأمین بازار جهانی داشت.

کاهش تولید کوکنار پس از ممنوعیت کشت از سوی اداره طالبان عملی شد؛ اقدامی که در سطح جهانی بازتاب گسترده داشت. با این حال، شماری از کارشناسان همواره هشدار داده‌اند که بدون فراهم‌سازی بدیل‌های معیشتی پایدار برای دهقانان در ولایات محروم، تداوم این وضعیت با چالش‌های اقتصادی و اجتماعی جدی برای باشنده‌گان این ساحات همراه خواهد بود.

سازمان ملل متحد هشدار داده است که ادامه این روند می‌تواند الگوی تولید، قاچاق و مصرف مواد افیونی را در جهان دگرگون کند و پیامدهای مهمی برای سلامت عمومی، امنیت و مبارزه با جرایم سازمان‌یافته به همراه داشته باشد.