کشت خشخاش در افغانستان بیش از چهار برابر شد؛ پیامدهای بحران‌ساز اقتصادی بر جامعه

اداره طالبان در حالی مدعی تخریب گسترده مزارع خشخاش شده که گزارش دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد نشان می‌دهد سطح زیر کشت خشخاش در افغانستان در سال ۲۰۲۶ تا بیش از ۴۳ هزار هکتار افزایش یافته که رشد بیش از ۳۲۵ درصدی نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد.

این رشد چشمگیر، پس از سه سال کاهش پیاپی، بار دیگر تریاک را به چرخه اقتصادی افغانستان بازگردانده است؛ به گونه‌ای که تولید تریاک از حدود ۳۰۰ تن به نزدیک ۱۵۰۰ تن رسیده و بازار داخلی با درآمد تخمینی ۵۲۵ میلیون دلار مواجه شده که ۲٫۷ درصد تولید ناخالص داخلی و بیش از ۸ درصد ارزش بخش کشاورزی کشور را تشکیل می‌دهد.

تغییر جغرافیای کشت به سمت شمال‌شرق نیز از دیگر تحولات مهم است؛ ولایت‌های بدخشان و تخار اکنون حدود ۷۶ درصد از کل مزارع خشخاش را به خود اختصاص داده‌اند، در حالی که حداقل شش ولایت دیگر نیز کشت خشخاش را دوباره از سر گرفته‌اند و تنها ولایت زابل شرایط عاری از خشخاش را حفظ کرده است.

تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد کشاورزان برای مقابله با کنترل مزارع، از شیوه‌های پیچیده استتار استفاده می‌کنند که تخریب کامل خشخاش را دشوارتر ساخته است.

در مقابل، واکنش اداره طالبان به این گزارش، به دلیل اتکا به داده‌های ماهواره‌ای و تأکید بر اخلال فقط در سطح ۲۴ هزار هکتار، مورد انتقاد نهادهای بین‌المللی قرار گرفته است. آنها بر این باورند که بدون فراهم‌سازی جایگزین‌های معیشتی و حمایت‌های مالی واقعی، راه‌حل‌های سرکوبی صرف نمی‌تواند از توسعه بازار غیرقانونی تریاک جلوگیری کند.

این شرایط، علاوه بر پیامدهای منفی اقتصادی، به معضلات امنیتی و اجتماعی در افغانستان دامن زده و نشان‌دهنده ناکارآمدی سیاست‌های مبارزه با مواد مخدر در چارچوب کنونی اداره طالبان است.