وابستگی شدید افغانستان به نفت وارداتی ادامه دارد

افغانستان همچنان برای تأمین بخش عمده نیازهای روزمره‌اش به واردات مواد نفتی وابسته است؛ وابستگی‌ای که باعث شده نوسان بهای جهانی انرژی، هزینه واردات و تغییر نرخ ارز به‌گونه مستقیم بر قیمت گاز مایع، دیزل و پترول در بازارهای کشور اثر بگذارد.

بر بنیاد ارقام ارائه‌شده در این گزارش، مصرف سالانه مواد نفتی در افغانستان نزدیک به ۳.۵ میلیون تن است، اما تنها ۵ تا ۷ درصد این نیاز از منابع داخلی فراهم می‌شود و بیش از ۹۰ درصد دیگر از بیرون وارد می‌شود. مصرف روزانه نیز حدود ۱۰ هزار تن گفته شده است.

در ترکیب مصرف، گاز مایع ۳۵ درصد، دیزل ۳۳ درصد، پترول ۲۰ درصد و تیل الوتکه ۵ درصد را تشکیل می‌دهد. این ارقام نشان می‌دهد که بازار انرژی افغانستان در بخش‌های اصلی همچنان به واردات متکی مانده است.

اتحادیه نفت و گاز افغانستان گفته است که در روند واردات و تأمین مواد نفتی در حال حاضر مشکلی وجود ندارد. فیض‌احمد خوافی، معاون این اتحادیه، گفته است بهای دیزل در بازار جهانی اکنون به ۱۶۰۰ دالر در هر تن رسیده و با رسیدن محموله‌های در راه، انتظار می‌رود نوسان بازار کاهش یابد و قیمت‌ها نیز پایین بیاید.

به گفته فعالان این بخش، در سال‌های اخیر ترکیب کشورهای تأمین‌کننده نیز تغییر کرده است. پیش از تشدید پیامدهای جنگ روسیه و اوکراین و بحران‌های خاورمیانه، افغانستان مواد نفتی مورد نیازش را از کشورهایی چون روسیه، بلاروس، قزاقستان، عراق، ترکمنستان و ایران وارد می‌کرد، اما اکنون بخش عمده نیاز بازار از ایران، عراق، امارات متحده عربی و آذربایجان تأمین می‌شود.

خیرالدین مایل، از واردکنندگان مواد نفتی، نیز گفته است که قیمت‌های جهانی متغیر است و امید می‌رود در روزهای آینده کاهش یابد. او از مردم خواسته در مورد کمبود مواد نفتی نگران نباشند و گفته است تلاش می‌شود نیاز بازار و باشندگان تأمین شود.

در همین حال، اداره طالبان اعلام کرده است که برای کاهش وابستگی به واردات، استخراج نفت و گاز از منابع داخلی را افزایش داده است. همایون افغان، سخنگوی وزارت معادن و پترولیم اداره طالبان، مدعی شده که سطح استخراج از ۱۰۰ تن به ۱۰۰۰ تن رسیده و هدف این اداره تنها تأمین نیاز داخلی نیست، بلکه در آینده به صادرات بخشی از تولیدات نفتی نیز چشم دارد.

با این همه، ارقام موجود نشان می‌دهد که افزایش استخراج داخلی هنوز فاصله بزرگی با نیاز واقعی بازار افغانستان دارد و وابستگی کشور به واردات همچنان پابرجاست. افغانستان به‌دلیل موقعیت محاط به خشکه، برای انتقال بخش بزرگی از مواد نفتی به مسیرهای ترانزیتی منطقه و تحولات بازارهای بیرونی نیز وابسته است.