تأکید رواداری بر تداوم مستندسازی نقض حقوق بشر در افغانستان

سازمان حقوق بشری «رواداری» هم‌زمان با پنجمین سالروز سقوط نظام جمهوری و بازگشت اداره طالبان به قدرت، بر ادامه و تقویت مستندسازی نقض حقوق بشر در افغانستان تأکید کرده است. این نهاد می‌گوید با وجود سرکوب گسترده در پنج سال گذشته، مقاومت مدنی شهروندان، به‌ویژه زنان و دختران، امید به آینده مبتنی بر حقوق بشر و برابری را زنده نگه داشته است.

رواداری روز شنبه، ۲۴ اسد، در بیانیه‌ای اعلام کرد که سازمان‌های جامعه مدنی، مدافعان حقوق بشر، رسانه‌ها و خبرنگاران در ثبت موارد نقض حقوق بشر، جمع‌آوری شواهد و رساندن صدای قربانیان نقش مهمی داشته‌اند. این نهاد تأکید کرده است که تداوم این روند برای پاسخ‌گو ساختن عاملان نقض‌ها اهمیت اساسی دارد.

بر بنیاد آمار منتشرشده از سوی رواداری، از ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ دست‌کم شش هزار و ۹۲۹ غیرنظامی در رویدادهای مختلف کشته و زخمی شده‌اند. به گفته این نهاد، این رویدادها شامل قتل‌های هدفمند، مرموز و فراقضایی، حملات انفجاری و انتحاری، مهمات باقی‌مانده از جنگ و حملات نظامی پاکستان بوده است.

این نهاد همچنین گفته است که در این مدت دست‌کم ۳۹۹ تن از کارمندان حکومت پیشین و اعضای خانواده‌های آنان به‌گونه هدفمند، مرموز و فراقضایی به قتل رسیده‌اند. افزون بر آن، دست‌کم ۴۷ معترض، از جمله هشت زن، به دلیل برگزاری یا اشتراک در تجمع‌های اعتراضی مسالمت‌آمیز کشته شده‌اند.

رواداری افزوده است که در چهار سال نخست حاکمیت اداره طالبان، دست‌کم شش هزار و ۴۳ شهروند افغانستانی، به‌شمول ۷۸ زن معترض، عمدتاً از سوی اداره‌های استخبارات و امر به معروف طالبان به‌گونه خودسرانه و غیرقانونی بازداشت شده‌اند. در میان بازداشت‌شدگان، دست‌کم ۶۴۶ تن از کارمندان حکومت پیشین، ۶۴۳ تن از فعالان مدنی، خبرنگاران و مدافعان حقوق بشر و یک هزار و ۳۶۶ تن از افراد متهم به همکاری یا ارتباط با گروه‌های مخالف اداره طالبان شامل بوده‌اند.

به گفته رواداری، در همین دوره دست‌کم ۵۱ زندانی در نتیجه شکنجه شدید در بازداشتگاه‌های اداره طالبان جان داده‌اند و ۱۷۱ تن دیگر نیز به‌گونه اجباری ناپدید شده‌اند. این قربانیان شامل کارمندان حکومت پیشین، فعالان مدنی، مدافعان حقوق بشر و دیگر غیرنظامیان بوده‌اند.

در بیانیه این سازمان آمده است که دادگاه‌های اداره طالبان در این مدت دست‌کم دو هزار و ۴۲۳ نفر را با اتهام‌های گوناگون به شیوه‌های «فراقانونی، ظالمانه و غیرانسانی» مجازات کرده‌اند. به گفته رواداری، این مجازات‌ها شامل اجرای علنی احکام قصاص و اعدام، شلاق و سیاه کردن صورت متهمان بوده است.

رواداری در عین حال گفته است که با وجود این فشارها، دادخواهی و ایستادگی زنان، فعالان مدنی و مدافعان حقوق بشر در داخل افغانستان و بیرون از کشور ادامه داشته است. این نهاد ابراز امیدواری کرده که تداوم مبارزات مدنی بتواند به فعال شدن سازوکارهای بین‌المللی عدالت و پاسخ‌گویی و افزایش آگاهی جهانی درباره وضعیت حقوق بشر در افغانستان کمک کند.

سازمان رواداری پس از بازگشت اداره طالبان به قدرت، از سوی شماری از فعالان حقوق بشر در بیرون از افغانستان ایجاد شد و روی مستندسازی موارد نقض حقوق بشر در کشور تمرکز دارد.