انستیتوت لُوی: اداره طالبان نظام معارف افغانستان را ایدئولوژیک بازسازی کرده است

انستیتوت لُوی، نهاد تحقیقاتی امور بین‌الملل استرالیا، در گزارشی تازه هشدار داده است که اداره طالبان هم‌زمان با ادامه محرومیت دختران از آموزش، نظام معارف افغانستان را به‌گونه بنیادی بر محور ایدئولوژی خود بازسازی می‌کند؛ روندی که به گفته این نهاد، حتی در صورت بازگشایی دوباره مکاتب دخترانه نیز می‌تواند چهره معارف پیشین افغانستان را از میان برده باشد.

در این گزارش که لین اودانل، روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر، آن را نوشته، آمده است که با گذشت پنج سال از بازگشت اداره طالبان به قدرت، دختران هنوز از آموزش بالاتر از صنف ششم و دانشگاه محروم‌اند و زنان نیز از کار و حضور در بخش‌های اجتماعی منع شده‌اند. گزارش تأکید می‌کند که این محدودیت‌ها تنها بخشی از تغییرات گسترده‌تر در ساختار آموزشی افغانستان است.

بر اساس یافته‌های نهاد مدنی «شبکه همراه» که در این گزارش بازتاب یافته، شمار مدارس دینی ثبت‌شده در افغانستان از حدود ۵ هزار مورد در دوره جمهوریت به بیش از ۲۳ هزار مدرسه رسیده است. به گفته گزارش، اکنون بیش از ۳.۶ میلیون کودک و نوجوان در این مدارس آموزش می‌بینند.

گزارش لُوی می‌افزاید که اداره طالبان شماری از مکاتب عمومی، دانشگاه‌ها و مراکز تربیه معلم را به مدارس دینی تبدیل کرده است. به اساس این گزارش، برای دخترانی که در پنج سال گذشته از آموزش‌های متوسطه و عالی محروم مانده‌اند، ثبت‌نام در مدارس دینی زنانه عملاً به تنها گزینه آموزشی بدل شده است.

در بخش دیگری از این گزارش آمده است که نصاب آموزشی جدید بر حفظ قرآن، احادیث، فقه محافظه‌کارانه حنفی و آموزش‌های سیاسی مورد تأیید اداره طالبان تمرکز دارد. همچنین گزارش می‌گوید در برخی مدارس، کتابی با عنوان «دروس جهاد» تدریس می‌شود و شماری از مقام‌های این اداره نیز خواستار گنجاندن مفاهیم نظامی و جهادی در آموزش کودکان شده‌اند.

این گزارش همچنین به پیامدهای اجتماعی این تغییرات پرداخته و گفته است که اداره طالبان تلاش دارد وفاداری به خود را بر روابط خانوادگی ترجیح دهد. به گفته برخی والدین به پژوهشگران، آنان پس از آگاهی از این‌که پسران‌شان در مدارس به گزارش‌دهی درباره اعضای خانواده تشویق می‌شوند، فرزندان خود را از این مراکز بیرون کرده‌اند.

در بخشی از گزارش از قول یک مقام استخباراتی اداره طالبان به یکی از باشنده‌گان قندهار آمده است: «آگاه باشید که ما اکنون در هر یک از خانه‌های شما مخبر داریم.» گزارش‌نویس این مورد را نشانه‌ای از تلاش برای کنترول افکار و گسترش نظارت اجتماعی از مسیر نظام آموزشی دانسته است.

انستیتوت لُوی در جمع‌بندی این گزارش می‌گوید اداره طالبان با فارغ‌ساختن میلیون‌ها جوان از مدارس جهادی، در پی تأمین نیروی انسانی برای نهادهای دینی، قضایی و امنیتی خود است. به نوشته این نهاد، در حالی که توجه جهانی بیشتر بر سرکوب زنان متمرکز بوده، تغییرات آرام اما عمیق در معارف می‌تواند بر آینده نسل بعدی افغانستان اثر درازمدت بگذارد.

انستیتوت لُوی یک نهاد پژوهشی مستقر در استرالیا است که بر سیاست خارجی و تحولات منطقه‌ای و جهانی تمرکز دارد. معارف در افغانستان از مهم‌ترین نهادهای اثرگذار بر ساختار اجتماعی و آینده سیاسی کشور به شمار می‌رود.