کاهش بودجه‌ها و تداوم ناکارآمدی کمک‌ها در افغانستان

همزمان با افزایش نیازهای انسانی در افغانستان، بودجه‌های بشردوستانه کاهش یافته و گزارش‌ها نشان می‌دهد بسیاری از پروژه‌های امدادی و توسعه‌ای از اثربخشی لازم برخوردار نیستند. یک خبرنگار افغانستانی در گزارشی تازه نوشته است که با وجود مصرف منابع مالی، بخش قابل توجهی از خانواده‌های نیازمند تأثیر ملموسی از این کمک‌ها احساس نمی‌کنند.

در نمونه‌ای که در ولایت دایکندی بررسی شده، پروژه ساخت «انبارهای ذخیره‌سازی بدون انرژی» برای نگهداری محصولات زراعتی در ظاهر اقدامی مفید عنوان شده، اما در عمل تنها شمار محدودی از خانواده‌ها توانسته‌اند از آن استفاده کنند. به گفته این گزارش، بسیاری از دهقانان همچنان شاهد از بین رفتن محصولات شان بوده‌اند.

در پروژه‌ای دیگر، بذرهای وارداتی همراه با آموزش‌های تخنیکی میان کشاورزان توزیع شد؛ اما نتیجه نهایی با انتظارات فاصله داشت. میزان برداشت پایین و کیفیت ضعیف محصولات گزارش شده و درآمد هر خانواده از این طرح تنها حدود ۴۵۰ افغانی، معادل نزدیک به ۷ دالر، برآورد شده است.

بر بنیاد این گزارش، چنین مشکلاتی محدود به چند ساحه روستایی نیست و در بخش‌های مختلف کشور تکرار شده است. در حالی که نهادهای امدادی در گزارش‌های رسمی از موفقیت پروژه‌ها سخن می‌گویند، بسیاری از باشنده‌گان محل تغییر قابل توجهی در وضعیت معیشتی خود مشاهده نکرده‌اند.

الجزیره انگلیسی نیز در ادامه این بررسی نوشته است که ناکارآمدی کمک‌ها تنها به دوره پس از سال ۲۰۲۱ محدود نمی‌شود. افغانستان در فاصله سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ نیز با اتلاف گسترده منابع خارجی روبه‌رو بوده است؛ دوره‌ای که کشور به نمادی از فساد و مصرف نادرست کمک‌های بین‌المللی تبدیل شد.

در گزارش بازرس ویژه ایالات متحده برای بازسازی افغانستان (سیگار) آمده است که بین ۲۶ تا ۲۹ میلیارد دالر از کمک‌های امریکا به دلیل فساد یا هزینه‌های غیرضروری از بین رفته است. ضعف نظارت، نبود شفافیت و ساختار پیچیده اجرای پروژه‌ها از عوامل اصلی این هدررفت عنوان شده است.

به گفته نویسنده، بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی پروژه‌ها را از طریق شرکای اجرایی و پیمانکاران فرعی عملی می‌کنند؛ روندی که به کاهش نظارت مستقیم و افت کیفیت اجرا می‌انجامد. همچنان در برخی موارد، تمرکز پروژه‌ها بیشتر بر جذب بودجه و حفظ منابع مالی بوده تا پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی جوامع محلی.

در بخشی دیگر از این گزارش به هزینه‌های بلند کارمندان بین‌المللی اشاره شده است؛ چنان‌که در برخی موارد معاش ماهانه آنان به ۱۰ تا ۲۰ هزار دالر می‌رسد، در حالی که متخصصان داخلی قادر اند همان وظایف را با هزینه کمتر انجام دهند.

این گزارش تأکید می‌کند که کاهش جهانی بودجه‌های کمک‌رسانی می‌تواند فرصتی برای اصلاح ساختار بخش توسعه در افغانستان باشد. در شرایطی که بحران اقتصادی و محدودیت‌های گسترده زیر اداره طالبان فشار بر مردم را افزایش داده، استفاده از ظرفیت نیروهای متخصص داخلی، کاهش زنجیره واسطه‌ها و تمرکز بر اشتغال، زیربناها و دسترسی به بازار می‌تواند به اثربخشی بیشتر پروژه‌ها بینجامد.