افزایش روزانه ۱۰ هزار بازگشت‌کننده از پاکستان

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد هم‌زمان با افزایش چشمگیر بازگشت افغانستانی‌ها از پاکستان، نسبت به اخراج اجباری آنان هشدار داده و خواستار بازگشت «داوطلبانه، امن و با عزت» شده است. گزارش‌ها از گذرگاه‌های مرزی نشان می‌دهد پس از پایان ضرب‌الاجل تعیین‌شده از سوی اسلام‌آباد، شمار بازگشت‌کنندگان روزانه به بیش از ۱۰ هزار نفر رسیده است.

روزنامه پاکستانی دان به نقل از مقام‌های محلی در گذرگاه ترانزیتی «حمزه بابا» در لندی‌کوتل گزارش داده که پس از دستور دولت پاکستان برای خروج تمامی شهروندان افغان تا ۱۰ جولای (۱۹ سرطان)، آمار بازگشت روزانه نسبت به ماه‌های می و جون نزدیک به سه برابر افزایش یافته است. این روند در گذرگاه تورخم نیز مشاهده شده و مقام‌های مرزی از احتمال افزایش بیشتر آمار در روزهای آینده خبر داده‌اند.

قیصر خان آفریدی، سخنگوی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در پاکستان، با قدردانی از میزبانی چندین دهه‌ای پاکستان، تأکید کرده است که هیچ پناهنده‌ای نباید به کشوری بازگردانده شود که جان یا آزادی‌اش در معرض تهدید قرار دارد. او به‌گونه ویژه نسبت به وضعیت زنانی ابراز نگرانی کرده که به افغانستان بازمی‌گردند؛ جایی که تحت اداره طالبان، حقوق اساسی زنان و دختران با محدودیت‌های گسترده روبه‌رو است.

در بیش از چهار سال گذشته، اداره طالبان محدودیت‌های وسیعی بر آموزش، کار و حضور اجتماعی زنان وضع کرده است؛ موضوعی که نگرانی نهادهای بین‌المللی را برانگیخته و اکنون بازگشت اجباری زنان پناهجو را به مسئله‌ای جدی‌تر بدل کرده است. کمیساریا تأکید دارد که بازگشت باید با کرامت انسانی و بر بنیاد رضایت کامل افراد صورت گیرد.

مقام‌های مرزی در لندی‌کوتل و تورخم گفته‌اند هراس از بازداشت و اخراج، هزاران افغانستانی دارای مدرک و فاقد مدرک را واداشته تا پیش از اجرای کامل طرح اخراج، پاکستان را ترک کنند. به گفته آنان، با گسترش عملیات نهادهای دولتی پاکستان، احتمال افزایش موج بازگشت‌ها وجود دارد.

بر اساس آمار سازمان ملل متحد، از نوامبر ۲۰۲۳ تاکنون حدود دو میلیون و ۵۶۰ هزار شهروند افغان به افغانستان بازگشته‌اند. از این میان، حدود ۲۶۰ هزار نفر به دلیل نداشتن مدارک قانونی از سوی اداره مهاجرت پاکستان اخراج شده‌اند. هم‌اکنون نیز نزدیک به ۹۰۰ هزار پناهجو و متقاضی پناهندگی افغانستانی در پاکستان حضور دارند.

کمیساریای عالی پناهندگان از دولت پاکستان خواسته است گروه‌های آسیب‌پذیر، از جمله زنان سرپرست خانواده، دختران در حال تحصیل، اقلیت‌های قومی و مذهبی، خبرنگاران، فعالان مدنی، هنرمندان و اعضای جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو را از روند اخراج مستثنا کند. با این حال، مقام‌های محلی پاکستان اعلام کرده‌اند که روند اخراج در بخش‌هایی مانند مهمند سفلی به‌گونه سازمان‌یافته ادامه دارد و خانواده‌ها پس از طی مراحل اداری به افغانستان بازگردانده می‌شوند.