بحران در نظام صحی افغانستان؛ سایه «محرم مرد» بر سلامت جنسی و باروری زنان

یک زن قابله افغانستانی که با یک نهاد بریتانیایی همکاری دارد، در یادداشتی در روزنامه تلگراف از دشواری‌های ارائه خدمات صحی به زنان در هرات نوشته و تأکید کرده است که محدودیت‌های اداره طالبان دسترسی زنان به خدمات سلامت جنسی و باروری را به‌شدت محدود ساخته است.

این قابله که نخواسته نامش فاش شود، گفته است همراه با تیم‌های سیار مؤسسه «ام‌اس‌آی افغانستان» به ساحات دوردست غرب کشور سفر می‌کند و به‌گونه خانه‌به‌خانه به زنان محروم خدمات ارائه می‌کند. به گفته او، بسیاری از زنان برای بیرون شدن از خانه نیاز به همراهی محرم مرد دارند و اجازه مراجعه به داکتر مرد در بخش صحت باروری را نیز ندارند؛ وضعیتی که روند دسترسی به خدمات ابتدایی صحی را دشوارتر ساخته است.

او افزوده است که در جریان کارش از نزدیک شاهد پیامدهای این محدودیت‌ها بوده و زنانی را دیده که به دلیل نبود دسترسی به خدمات ابتدایی، با مشکلات جدی صحی روبه‌رو شده‌اند. به باور او، فشارهای اجتماعی و محدودیت‌های رسمی سبب شده است بسیاری از زنان نتوانند آزادانه درباره نیازهای صحی خود گفتگو کنند.

این قابله در بخش دیگری از یادداشتش به دشواری‌های شخصی خود برای ورود به حرفه قابله‌گی اشاره کرده است. او با وجود آموزش در این رشته، به دلیل کمبود فرصت‌های عملی و کلینیکی نتوانسته بود مهارت‌هایش را به کار گیرد. هم‌زمان، معلولیت پدرش و مشکلات اقتصادی خانواده باعث شد برادرش برای تأمین مصارف زندگی مکتب را ترک کند.

به گفته او، شرکت در برنامه کارآموزی صحت باروری که از سوی «ام‌اس‌آی افغانستان» برگزار شد، نقطه عطف زندگی‌اش بود. این برنامه برایش زمینه آموزش عملی و ورود به بازار کار را فراهم کرد و اکنون او به‌عنوان عضو یک تیم سیار، در مناطق محروم به زنان و دختران خدمات تنظیم خانواده و سایر خدمات اولیه صحی ارائه می‌کند.

او در روایتش از دیدار با زنی دارای شش کودک خردسال یاد کرده که از ناتوانی در تأمین آینده فرزندانش ابراز نگرانی داشته است. این زن پس از دریافت مشوره، تصمیم گرفته از وسیله داخل‌رحمی جلوگیری از بارداری (آی‌یودی) استفاده کند؛ تصمیمی که به گفته قابله، برای او احساس آرامش و امید بیشتری به همراه داشته است.

این قابله تأکید کرده است که آموزش و توانمندسازی کارکنان صحی زن می‌تواند بخشی از بحران دسترسی به خدمات صحی را کاهش دهد. با این حال، پس از بازگشت اداره طالبان به قدرت در اسد ۱۴۰۰، محدودیت‌های گسترده بر آموزش و کار زنان، ظرفیت نظام صحی کشور را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

پیش‌تر صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) هشدار داده بود که در صورت تداوم این محدودیت‌ها، افغانستان تا سال ۲۰۳۰ با کمبود ۲۵ هزار آموزگار و کادر درمانی زن روبه‌رو خواهد شد؛ موضوعی که می‌تواند دسترسی زنان و کودکان به خدمات اساسی را بیش از پیش آسیب‌پذیر سازد.