رسانه‌ها از تداوم محدودیت دسترسی به اطلاعات در افغانستان انتقاد کردند

مسؤولان رسانه‌ها و نهادهای حامی خبرنگاران در کابل می‌گویند تداوم محدودیت در دسترسی به اطلاعات، تأخیر در پاسخ‌گویی ادارات و فشار بیشتر بر خبرنگاران زن، روند اطلاع‌رسانی را با مشکل روبه‌رو کرده و به گسترش شایعات دامن زده است.

این انتقادها روز شنبه در مراسم گرامی‌داشت روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات مطرح شد؛ برنامه‌ای که کمیته مصونیت خبرنگاران افغانستان با حضور مقام‌های اداره طالبان، مدیران رسانه‌ها و خبرنگاران برگزار کرد. اشتراک‌کنندگان در این نشست گفتند که نرسیدن معلومات دقیق، کامل و به‌موقع، یکی از جدی‌ترین چالش‌های فعلی در برابر کار رسانه‌ای است.

جمیل وقار، مسؤول کمیته مصونیت خبرنگاران افغانستان، گفت این نهاد برنامه‌هایی را درباره حق دسترسی به اطلاعات در ۲۴ ولایت برگزار کرده و در نتیجه آن، مشکلات و پیشنهادهای خبرنگاران گردآوری شده است. به گفته او، پاسخ‌ندادن یا تأخیر سخنگویان، کمبود نشست‌های خبری، دشواری دسترسی به مقام‌ها، محدودیت در تصویربرداری و محدودیت بیشتر بر خبرنگاران زن، از مهم‌ترین مشکلات مطرح‌شده بوده است.

او افزود که در برخی ولایت‌ها، حتی اجازه انتقال موبایل خبرنگاران به داخل نهادهای دولتی داده نمی‌شود. وقار خواستار ایجاد یک میکانیزم روشن برای بهبود دسترسی خبرنگاران به اطلاعات، برگزاری برنامه‌های ارتقای ظرفیت برای سخنگویان ادارات و تسهیل دسترسی خبرنگاران زن به معلومات شد.

عبدالقدیر منصف، سرپرست و مدیرمسؤول آژانس خبری پژواک، نیز گفت با وجود برخی بهبودها نسبت به گذشته، هنوز شماری از ادارات اطلاعات را حتا در موضوعات عادی به‌موقع با رسانه‌ها شریک نمی‌سازند. او افزود که این مشکل در برخی ولایت‌ها شدیدتر است و در نبود معلومات رسمی، خلای اطلاعاتی با گمانه‌زنی و گزارش‌های تأییدناشده پر می‌شود.

حجت‌الله مجددی، رئیس اتحادیه ژورنالیستان آزاد افغانستان، دسترسی به اطلاعات را اساس کار حرفه‌ای رسانه‌ها خواند و هشدار داد که کندی در این روند می‌تواند به افزایش شایعات بینجامد. به گفته او، گاهی درباره سفرها یا برنامه‌های مهم مسؤولان، پیش از آن‌که رسانه‌های داخلی معلومات رسمی دریافت کنند، تصاویر و جزئیات از منابع بیرونی منتشر می‌شود و رسانه‌های داخلی ناچار می‌شوند از همان معلومات استفاده کنند.

مجیب‌الرحمن بهیر، رئیس تلویزیون آریانا نیوز، نیز تأخیر در پاسخ‌گویی مسؤولان، ارائه معلومات ناقص و محدودیت حضور زنان در برخی نشست‌ها و رویدادهای رسمی را از مشکلات موجود دانست. او گفت اگر معلومات دقیق و به‌موقع در اختیار رسانه‌ها قرار نگیرد، زمینه برای گمراهی مردم و نشر شایعات فراهم می‌شود.

در واکنش، مقام‌های اداره طالبان گفتند که برای حل این مشکلات تلاش می‌کنند. مولوی حیات‌الله مهاجر فراهی، معین امور نشرات وزارت اطلاعات و فرهنگ اداره طالبان، گفت خبرنگاران در زمینه دسترسی به اطلاعات با مشکل روبه‌رو اند و نهادهای مربوط باید معلومات مورد نیاز آنان را فراهم کنند.

مولوی نعیم‌الحق حقانی، رئیس مرکز اطلاعات و رسانه‌های اداره طالبان، نیز گفت نهادهای مربوط این موضوع را جدی می‌گیرند و با رسانه‌ها همکاری خواهند کرد. عبدالحق حماد، مشاور امور نشرات وزارت اطلاعات و فرهنگ اداره طالبان، هم مدعی شد که در زمینه دسترسی به اطلاعات پیشرفت‌هایی به میان آمده و این روند نسبت به سال‌های نخست بهتر شده است. او گفت نکات مطرح‌شده از سوی کمیته مصونیت خبرنگاران افغانستان ثبت شده و برای حل آن اقدام خواهد شد.

روز جهانی دسترسی همگانی به اطلاعات هر سال در ۲۸ سپتامبر گرامی داشته می‌شود. این روز در سال ۲۰۱۵ از سوی یونسکو نام‌گذاری شد و مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز در سال ۲۰۱۹ آن را به رسمیت شناخت؛ مناسبتی که بر حق شهروندان و رسانه‌ها برای دسترسی به معلومات و پاسخ‌گویی نهادهای عمومی تأکید دارد.