طالبان در بن بست تصمیم گیری راهبردی

با اینکه طالبان از حضور در نشست همسایگان افغانستان در تهران خودداری کردند، اما حضور نمایندگان ویژه تمام کشورهای منطقه در این برنامه، نشان از یک عزم عمومی منطقه ای در پیشگیری از یک بحران جدید دارد.

ایران در دو هفته گذشته کوشیده است تا محور یک ابتکار مهم منطقه ای واقع شود.

نشست همصدایی ملی که غالب رهبران مخالف طالبان در آن حضور داشتند، با پشتیبانی ایران برگزار شد و تا این لحظه، نشست موفقی به حساب می آید.

با اینکه رهبران سیاسی دوران جمهوریت، کارنامه ای مملو از خطاهای ریز و درشت دارند، اما چون نسل جدید رهبران سیاسی افغانستانی نتوانسته اند اثرگذاری خود بر تحولات را ثابت نمایند، رهبران سیاسی حاضر در نشست همصدایی، تنها گزینه های موجود در برابر طالبان بشمار می آیند که از یکسو تا حدی توان بسیج مردمی در داخل کشور را دارند و از سوی دیگر، جامعه جهانی هم با نام آنها آشناست.

اصل اقدام ایران برای شکل دهی به یک اجماع از رهبران سیاسی مخالف طالبان، اقدامی مثبت و ضروری است هرچند که حضور افرادی در این گونه نشست ها که از متن مردم افغانستان نمایندگی میکنند، می‌تواند تکمیل کننده این رویدادها باشد.

چه آنکه خروج افغانستان از بحران، نیازمند یک اجماع یکدست برای بالانس وضعیت و مواجهه با طالبان است و مهمترین دستاویز طالبان در فرار از گفتگو برای حل بحران کشور، فقدان یک آدرس مشخص در سمت مخالفان است که این اجماع، می‌تواند این بهانه را از طالبان بگیرد.

نشست نمایندگان ویژه کشورهای همسایه افغانستان در تهران هم ابتکار دیگر ایران بود تا از یکسو به حل و فصل مشکلات طالبان با پاکستان بپردازد و از سوی دیگر، زمینه گفتگوی احتمالی رهبران سیاسی فعال در نشست همصدایی ملی با طالبان را فراهم کند.

اما عدم استقبال طالبان از دو طرح فوق، عملا این گروه را در برابر تمام کشورهای منطقه قرار می‌دهد.  کشورهایی که در طول چهار سال گذشته کوشیده اند سطح قابل قبولی از تعامل را با طالبان داشته باشند تا فرصت اعتماد سازی را به طالبان بدهند.

کشورهای منطقه علیرغم اینکه آغوش خود را برای طالبان گشودند و امتیازات قابل توجهی به طالبان دادند تا این گروه به یک جریان منطقی و تعامل گر با دنیا و منطقه تبدیل شود، اما همچنان نگران هستند که طالبان، منشأ صدور تروریزم به منطقه واقع شود و پیمانکار پروژه های مخرب امنیتی آمریکا در جنوب آسیا و آسیای مرکزی گردد.

گزارش هایی که از حضور و تقویت گروه‌های تروریستی و جدایی طلب از اتباع کشورهای همسایه منتشر می‌شود، بر عمق نگرانی های همسایگان می افزاید.

طالبان اگر به روند بی توجهی به ابتکارات منطقه ای ادامه دهند، آخرین شانس های خود برای حفظ تعامل همسایگان از دست خواهند داد.

آمریکا، بر اساس توافقنامه دوحه، انتظاراتی از طالبان دارد که قطعا مورد تایید کشورهای منطقه نیست.  این انتظارات، عمدتا ناظر به حوزه های امنیتی است و اگر طالبان نتواند نگرانی های مشروع همسایگان را مرتفع کنند، انگاه ناچار خواهند شد میان منطقه و آمریکا، یکی را انتخاب کند و اکنون باید تصمیم بگیرد که در پازل آمریکا عمل خواهد کرد یا با تن دادن به مطالبات مردم افغانستان و جریان های سیاسی در قالب مشارکت در ابتکارات منطقه ای، کشور را از ورود به یک بحران جدید نجات خواهند داد.

سید احمد موسوی مبلغ