آغاز برنامه‌های آموزشی دینی در زندان‌ها با توافق اداره طالبان

بر بنیاد گزارش رسانه‌های تحت مدیریت اداره طالبان، وزارت امر به معروف و نهی از منکر این اداره با ریاست تنظیم امور زندان‌ها به توافق رسیده‌اند تا برنامه‌های آموزشی دینی در زندان‌های افغانستان گسترش یابد. این برنامه‌ها شامل آموزش تفسیر و ترجمه قرآن بوده و اجرای آن در کابل و شماری از ولایت‌ها آغاز شده است.

وزارت امر به معروف و نهی از منکر اداره طالبان ادعا کرده است که این آموزش‌ها با هدف «اصلاح و تربیت فکری» زندانیان راه‌اندازی می‌شود. مقام‌های این اداره تأکید دارند که آموزش دینی می‌تواند نقش سازنده در بازسازی فکری افراد محبوس ایفا کند.

با این حال، منتقدان می‌گویند که اداره طالبان در سال‌های گذشته آموزش‌های دینی را بر پایه برداشت تندروانه خود از شریعت اسلامی در میان زندانیان ترویج کرده است. اکنون نیز این روند نه به‌صورت پراکنده، بلکه بر اساس یک توافق رسمی میان نهادهای مربوط به زندان‌ها دنبال می‌شود؛ موضوعی که نگرانی‌ها در مورد استفاده ابزاری از دین را افزایش داده است.

پیش از بازگشت دوباره اداره طالبان به قدرت، آموزش‌های دینی در زندان‌های افغانستان وجود داشت، اما این برنامه‌ها با تأکید بر اعتدال و بدون ترویج خشونت یا جنگ اجرا می‌شد. به گفته آگاهان، تفاوت اساسی در رویکرد کنونی، تحمیل یک قرائت خاص و ایدیولوژیک از دین بر زندانیان است.

اداره طالبان در حالی این برنامه‌ها را توسعه می‌دهد که هزاران شهروند افغانستانی، از جمله مخالفان فکری، سیاسی، عقیدتی و نظامی، در زندان‌ها نگهداری می‌شوند. هم‌زمان، این اداره بر گسترش مدارس دینی و افزایش درس‌های دینی در مکاتب و دانشگاه‌ها نیز تمرکز کرده و منابع قابل توجهی را به این بخش اختصاص داده است.

این نگرانی‌ها با توجه به پیشینه طالبان تشدید می‌شود؛ گروهی که در دوران نظام جمهوریت، بخش مهمی از نیروهای جنگی خود را از مدارس دینی و مساجد جذب می‌کرد و از طلبه‌ها برای اهداف نظامی استفاده می‌برد. منتقدان هشدار می‌دهند که تداوم چنین رویکردی می‌تواند پیامدهای جدی برای آینده فکری و اجتماعی افغانستان داشته باشد.