یک جنگ، یک تغییر بزرگ

سخنرانی دیشب ترامپ هیچ چیز تازه‌ای نداشت و واکنش بازارهای مالی به این سخنرانی (افزایش پنج درصدی قیمت نفت و سقوط بازار سهام) نشان داد که بازارهای مالی دیگر به ادعاهای رئیس‌جمهور آمریکا اعتماد ندارند.

از سخنان ترامپ می‌شد درک کرد که او به دنبال روزنه‌ای برای پایان دادن یک‌طرفه به جنگ است. او گفت که نیازی به توافق نیست و آمریکا می‌تواند هر زمان که بخواهد به خانه برگردد، بی‌آنکه به نفت ایران نیاز داشته باشد.

به نظر من، جنگ کنونی، بدون آنکه آمریکا را به اهداف اولیه اعلام‌شده نزدیک کرده باشد، پایان خواهد یافت، اما در انتهای این جنگ، به احتمال زیاد، دگرگونی‌های بسیار مهمی در سطح جهان روی خواهد داد.

اولین دگرگونی، احتمالاً در کیفیت رابطه نظامی و دفاعی قدرت‌های غربی خواهد بود. ترامپ از عدم همراهی اروپا با آمریکا در تجاوز به ایران سخت خشمگین است و زمزمه خروج آمریکا از ناتو را در سر دارد.

آمریکا، قدرتمندترین عضو ناتو است که به مدد تکنولوژی قدرتمند نظامی و نیز قدرت ارزش دلار، هم در تأمین مالی هزینه‌های ناتو و هم در سهم گرفتن در درگیری‌ها، بیشترین بار را بر دوش دارد.

خارج شدن آمریکا از ناتو، اگر به فروپاشی ناتو نینجامد، قطعاً به تضعیف آن منجر خواهد شد، اما چالش پیش روی آمریکا در صورت خروج از ناتو این است که احتمالاً دسترسی‌های گسترده نظامی خود در اروپا را تا حد زیادی از دست خواهد داد.

فرض کنید که آمریکا به پایگاه‌های متعدد نظامی در فاصله جغرافیایی بین آمریکا تا غرب آسیا دسترسی نداشته باشد؛ آنگاه در جنگ‌های پیش رو، چگونه می‌تواند هزاران کیلومتر دورتر از خاک خود بجنگد؟

دسترسی‌های گسترده، مزیتی است که بخشی از آن را ناتو در اختیار آمریکا قرار داده و بعید است که اعضای این پیمان، حاضر باشند پس از خروج احتمالی آمریکا، همچون کشورهای عربی، به خرج خود، آن را در اختیار آمریکا قرار دهند.

آمریکا برای در اختیار داشتن آن دسترسی‌ها، پس از خروج از ناتو، با هر کشور باید توافق جداگانه داشته باشد و برای هر یک، باید امتیاز جداگانه بدهد.

با این حساب، اگر آمریکا از ناتو خارج شود، انتظار این است که شوک بزرگی در مسائل امنیتی دنیا روی دهد و نتیجه این شوک این است که نظم‌های نوین امنیتی بر دنیا حاکم خواهد شد.

دگرگونی دوم این است که در پایان جنگ، ایران به عنوان کشوری که تاب‌آوری خود در برابر قدرتمندترین ارتش دنیا را به اثبات رسانده و موفق شده ضربات غیرقابل جبران به تکنولوژی نظامی آمریکایی وارد کند، سهم عمده و قابل توجهی در شکل‌گیری نظم جدید نظامی و امنیتی جهان و منطقه خواهد داشت.

حداقل در غرب آسیا، این ایران است که سلطه خود بر منطقه را تثبیت می‌کند و رفته‌رفته، با کمرنگ کردن حضور آمریکا، بر پایه‌های قدرت خود خواهد افزود.

برخلاف ادعای ترامپ که مدعی شد ایران را به عصر حجر خواهد برد، مادامی‌که ایران در جنگ شکست خورده نباشد، حتی در صورت تحمل آسیب‌های جدی در زیرساخت‌ها، به‌سرعت قادر خواهد بود تا زیرساخت‌های خود را بازسازی نماید.

دگرگونی سوم این است که ایران با خروج پیروزمندانه از جنگ، تلاش خواهد کرد تا رژیم حقوقی مد نظر خود را در منطقه جاری نماید و کشورهای شکست‌خورده و آسیب‌دیده خلیج فارس که اقتصادشان متکی به سرمایه‌گذاری‌های شرکت‌های غربی و فروش نفت بود، برای عدم همراهی با رژیم حقوقی مورد نظر ایران، باید متحمل هزینه‌های فراوانی شوند که بعید است قادر باشند به آن هزینه‌ها تن بدهند.

ایران به دنبال این است که معاملات مالی در خلیج فارس را از دلار به سایر ارزها تغییر دهد.
این اتفاق، اگر آنگونه که مد نظر ایران است روی بدهد، می‌تواند قدرت دلار آمریکا را به شدت تحت تأثیر قرار دهد و سلطه چند ده‌ساله دلار در معاملات بین‌المللی را به چالش بکشد.

این وضعیت، علاوه بر این‌که اقتصاد پترودلاری آمریکا را در معرض خطر خواهد داد، منابع مالی گسترده‌ای که هیچ ارتباطی با قدرت دلار ندارد را در اختیار ایران خواهد گذاشت.

دقیقاً با توجه به نکات فوق است که فکر می‌کنم دنیای پس از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، دنیایی متفاوت خواهد بود.

سید احمد موسوی مبلغ