افزایش فشار بر رسانه‌ها؛ ۲۰۵ مورد نقض حقوق خبرنگاران در ۲۰۲۵

نهادهای ناظر بر وضعیت رسانه‌ها اعلام کرده‌اند که در سال ۲۰۲۵، خبرنگاران در افغانستان با موج تازه‌ای از فشار، تهدید و سرکوب از سوی اداره طالبان روبه‌رو بوده‌اند؛ وضعیتی که آزادی رسانه‌ها را بیش از پیش محدود ساخته است.

مرکز خبرنگاران افغانستان گزارش داده است که میزان سانسور و خشونت علیه رسانه‌ها نسبت به سال پیش ۱۳ درصد افزایش یافته و در مجموع ۲۰۵ مورد نقض حقوق رسانه‌ها ثبت شده است. بر اساس این گزارش، دست‌کم پنج خبرنگار تا پایان سال در زندان‌های اداره طالبان نگه‌داری می‌شوند.

در همین حال، یافته‌های تلویزیون آمو نشان می‌دهد که اداره طالبان با استناد به ماده هفدهم قانون وزارت امر به معروف و نهی از منکر، پخش تصویر زنده‌جان را در ۱۶ ولایت کشور ممنوع کرده است. این تصمیم، که بیشتر در ولایت‌های دارای نفوذ بالای رهبری طالبان عملی شده، فعالیت رسانه‌های تصویری را به‌شدت متاثر ساخته است.

این ممنوعیت‌ها به‌گونه تدریجی در ولایت‌های قندهار، تخار، بادغیس، هلمند، ننگرهار، نورستان، فراه، نیمروز، بغلان، بدخشان، پروان، جوزجان، زابل، قندز، پنجشیر و بامیان تطبیق شده و دامنه گزارش‌گری تصویری، مستندسازی و پخش زنده را محدود کرده است.

برخی خبرنگاران، از جمله حامد علمی، می‌گویند که این تصمیم‌ها تأثیر مستقیم بر کار رسانه‌ای گذاشته و فضای اطلاع‌رسانی آزاد را به شدت تنگ کرده است. به باور آنان، چنین سیاست‌هایی عملاً حق دسترسی مردم به اطلاعات را نقض می‌کند.

مرکز آزادی بیان نیز اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۵، دست‌کم ۱۵ رسانه تصویری به دستور اداره طالبان بسته شده و ۲۳ دستورالعمل محدودکننده، برخلاف قوانین رسانه‌ای، صادر شده است؛ اقدامی که ادامه فعالیت رسانه‌های مستقل را با چالش جدی روبه‌رو کرده است.

نگرانی‌ها تنها به داخل افغانستان محدود نبوده است. شماری از خبرنگاران افغانستانی که برای در امان ماندن از تهدید طالبان به پاکستان رفته بودند، با بازداشت، تهدید و حتی اخراج مواجه شده‌اند.

بسیاری از خبرنگاران هشدار می‌دهند که ادامه این وضعیت می‌تواند به نابودی خبرنگاری مستقل در افغانستان بینجامد. پس از بازگشت طالبان به قدرت در ۱۵ اگست ۲۰۲۱، ده‌ها دستورالعمل و محدودیت تازه، صدها رسانه را ناچار به توقف فعالیت کرده و فضای رسانه‌ای کشور را به‌گونه بی‌سابقه‌ای محدود ساخته است.