ارزیابی محرمانه آمریکا: حمله گسترده هم ساختار قدرت ایران را ساقط نمی‌کند

روزنامه واشنگتن‌پست گزارش داده است که یک ارزیابی محرمانه شورای اطلاعات ملی آمریکا نتیجه گرفته حتی حمله نظامی گسترده ایالات متحده نیز به احتمال زیاد نمی‌تواند ساختار قدرت جمهوری اسلامی ایران را سرنگون کند. این ارزیابی حدود یک هفته پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران تهیه شده و نسبت به سناریوی تغییر حکومت در تهران ابراز تردید کرده است.

بر بنیاد این گزارش، حتی در صورت ترور رهبر جمهوری اسلامی، روحانیت حاکم و ساختارهای نظامی کشور احتمالاً بر اساس سازوکارهای از پیش طراحی‌شده برای حفظ تداوم قدرت عمل خواهند کرد. همچنین در این ارزیابی آمده است که احتمال به‌دست‌گرفتن قدرت توسط اپوزیسیون پراکنده ایران «بعید» دانسته شده است.

شورای اطلاعات ملی آمریکا متشکل از تحلیلگران ارشد است که جمع‌بندی دیدگاه‌های ۱۸ نهاد اطلاعاتی این کشور را در قالب ارزیابی‌های محرمانه ارائه می‌کند. مقام‌های آمریکایی تاکنون به گونه رسمی درباره این گزارش اظهار نظر نکرده‌اند و روشن نیست که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیش از آغاز عملیات نظامی از محتوای آن آگاهی داشته یا خیر.

در ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، برخی مقام‌های فعلی و پیشین آمریکایی گفته‌اند نشانه‌ای از قیام گسترده مردمی یا شکاف جدی در ساختار قدرت ایران دیده نمی‌شود. به گفته آنان، در اعتراضات سراسری ماه ژانویه نیز نیروهای امنیتی ایران توانستند کنترل اوضاع را حفظ کنند.

تحلیلگران بر این باورند که حتی در صورت تضعیف توان منطقه‌ای ایران، ساختارهای قدرت در داخل کشور همچنان ظرفیت کنترول اوضاع را دارند. سوزان مالونی، پژوهشگر مؤسسه بروکینگز، گفته است نهادهای حکومتی ایران طی دهه‌ها به‌گونه‌ای شکل گرفته‌اند که بتوانند در برابر بحران‌های بزرگ دوام بیاورند.

در حالی که ترامپ از «تسلیم بی‌قید و شرط» ایران سخن گفته و حتی به نقش داشتن در انتخاب رهبر بعدی اشاره کرده است، برخی کارشناسان می‌گویند توان آمریکا برای تعیین نتیجه سیاسی در داخل ایران محدود است. هالی داگرس، پژوهشگر مؤسسه واشنگتن، نیز اظهار داشته که رهبران جمهوری اسلامی هویت سیاسی خود را در تقابل با آمریکا تعریف کرده‌اند و تسلیم شدن در برابر واشنگتن با چارچوب فکری آنان همخوانی ندارد.

این گزارش در نهایت جمع‌بندی می‌کند که با وجود فشارهای خارجی و احتمال تضعیف در عرصه منطقه‌ای، ساختار قدرت ایران همچنان ابزارهای لازم برای حفظ کنترول داخلی را در اختیار دارد.