هشدار فائو درباره اوج‌گیری بهای جهانی مواد غذایی

سازمان خوراک و زراعت ملل متحد (فائو) اعلام کرده است که شاخص جهانی بهای مواد غذایی در ماه مارچ به بلندترین سطح خود از سپتمبر سال گذشته رسیده و در صورت ادامه درگیری‌ها در خاورمیانه، به‌ویژه جنگ ایران، احتمال افزایش بیشتر قیمت‌ها وجود دارد.

ماکسیمو توررو، اقتصاددان ارشد فائو، گفته است که افزایش اخیر قیمت‌ها نسبتاً محدود بوده و بیشتر به دلیل بالا رفتن بهای نفت رخ داده است. به گفته او، عرضه کافی غلات در بازارهای جهانی تا کنون مانع جهش شدید قیمت‌ها شده است.

با این حال، توررو هشدار داده که اگر درگیری‌ها بیش از ۴۰ روز دوام کند و هزینه‌های تولید در سطح بلند باقی بماند، دهقانان ممکن است مصرف کود و سایر نهاده‌ها را کاهش دهند، ساحات کشت را کم کنند یا به کشت محصولاتی رو بیاورند که به کود کمتری نیاز دارد. این وضعیت می‌تواند تولید آینده را متأثر ساخته و عرضه و قیمت مواد غذایی را در ادامه سال جاری و حتی سال آینده تحت فشار قرار دهد.

بر بنیاد گزارش فائو، شاخص قیمت مواد غذایی در مارچ نسبت به فبروری ۲.۴ درصد افزایش یافته و در مقایسه با زمان مشابه سال گذشته ۱ درصد بلندتر است؛ هرچند این شاخص هنوز نزدیک به ۲۰ درصد پایین‌تر از اوج تاریخی آن در مارچ ۲۰۲۲، پس از آغاز جنگ اوکراین، قرار دارد.

در بخش غلات، شاخص قیمت‌ها ۱.۵ درصد افزایش یافته که عمدتاً ناشی از رشد ۴.۳ درصدی بهای گندم در بازارهای جهانی است. چشم‌انداز ضعیف تولید در ایالات متحده و احتمال کاهش سطح کشت در آسترالیا به دلیل هزینه‌های بلند کود کیمیاوی از عوامل این افزایش عنوان شده است. بهای جهانی ذرت نیز اندکی بالا رفته؛ اما عرضه فراوان جهانی بخشی از نگرانی‌ها درباره هزینه‌های کود را جبران کرده است. در مقابل، قیمت برنج به دلیل فصل برداشت و کاهش تقاضای وارداتی، ۳ درصد کاهش یافته است.

قیمت روغن‌های نباتی نیز ۵.۱ درصد افزایش یافته و این سومین ماه پیهم صعود این شاخص را نشان می‌دهد. افزایش بهای روغن نخل، سویا، آفتاب‌گردان و کلزا عمدتاً به دلیل بالا رفتن قیمت انرژی و افزایش تقاضا برای سوخت‌های زیستی بوده است. روغن نخل به بالاترین سطح خود از اواسط سال ۲۰۲۲ رسیده است.

همچنان، بهای شکر در مارچ ۷.۲ درصد افزایش یافته و به بلندترین سطح خود از اکتوبر ۲۰۲۵ رسیده است. افزایش قیمت نفت خام و احتمال اختصاص بخش بیشتری از نیشکر برای تولید اتانول در برازیل، بزرگ‌ترین صادرکننده شکر جهان، از عوامل این رشد عنوان شده است. قیمت گوشت نیز ۱ درصد افزایش یافته که بیشتر به دلیل افزایش بهای گوشت خوک در اتحادیه اروپا و گوشت گاو در برازیل بوده، در حالی که قیمت گوشت مرغ اندکی کاهش یافته است.

در گزارش جداگانه‌ای، فائو پیش‌بینی خود از تولید جهانی غلات در سال ۲۰۲۵ را اندکی افزایش داده و آن را به رقم بی‌سابقه ۳.۰۳۶ میلیارد تُن رسانده است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته ۵.۸ درصد رشد نشان می‌دهد.