اروپا؛ فاصله از واشنگتن، تعامل با تهران

امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه گفته است که علیرغم کشته شدن یک سرباز فرانسوی در حملات ایران، موضع فرانسه در جنگ خاورمیانه همچنان دفاعی باقی خواهد ماند.

این سخن به وضوح نشان می‌دهد که فرانسه دست‌کم در شرایط کنونی، قصد ندارد در جنگ موجود، در کنار آمریکا و اسرائیل وارد یک رویارویی مستقیم شود.

موضعی مشابه از سوی صدر اعظم آلمان نیز اتخاذ شده و اسپانیا با گذاشتن یک گام به جلو، رابطه دیپلماتیک خود با اسرائیل را هم قطع کرده است.

عدم همراهی کنونی اروپا با سیاست‌های تجاوزگرانه آمریکا و اسرائیل، صرف نظر از مسائل حقوقی که این حملات را نامشروع می‌داند، به نظر می‌رسد متاثر از دو نکته مهم باشد:

اول اینکه ایران از نظر نظامی توانایی قابل توجهی در مقابله با آمریکا و اسرائیل از خود نشان داده و روشن است که در صورت گسترش جنگ و ورود اروپا به آن، منافع آنها نیز می‌تواند با خطرات جدی مواجه شود.

با اینکه سانسور گسترده‌ای از سوی کشورهای عربی و آمریکا و اسرائیل بر اخبار مرتبط با جنگ اعمال می‌شود، اما اکنون که مراکز مطالعاتی، تصاویر ماهواره‌ای و سایر اطلاعات موجود را بررسی کرده‌اند، گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد حجم خسارات وارده به اسرائیل و نیز برخی پایگاه‌های آمریکایی، بسیار گسترده بوده است.

شاید اگر آمریکا موفق می‌شد همزمان با حملات نظامی به ایران، موجی از شورش‌ها را در داخل ایران رقم بزند، می‌توانست شرکای اروپایی خود را نیز به همراهی ترغیب کند. اما پس از حضور گسترده مردم ایران در خیابان‌ها در حمایت از نظام جمهوری اسلامی، برای اروپایی که حتی در مدیریت جنگ اوکراین با روسیه نیز با محدودیت‌های جدی مواجه است، ورود به یک جنگ دیگر ریسک بزرگی محسوب می‌شود، به‌ویژه اگر چشم‌انداز روشنی برای پیروزی در آن وجود نداشته باشد.

دومین دلیل فاصله گرفتن اروپا از آمریکا، غیر قابل اعتماد بودن ترامپ است.

ترامپ با هدف کنترل قیمت انرژی، تحریم‌های اعمال شده بر فروش نفت روسیه را به مدت یک ماه لغو کرد.

بر اساس پیش‌بینی‌های اولیه، روسیه با استفاده از این فرصت یک ماهه می‌تواند میتواند حدود حداقل ۱۵ میلیارد دلار درآمد جدید به دست آورد.

اروپایی‌ها معتقدند که ترامپ برای رسیدن به اهداف خود، ملاحظات چندانی نسبت به منافع اروپا نخواهد داشت و سرازیر شدن درآمدهای جدید نفتی به روسیه می‌تواند دست این کشور را در جنگ اوکراین بالاتر ببرد.

احتمالاً به همین دلیل است که فرانسه، پس از ترکیه، مذاکره با ایران برای کسب مجوز عبور کشتی‌های خود از تنگه هرمز را آغاز کرده است.

معنای این اقدام آن است که اروپا نسبت به عبور کشتی‌ها با اسکورت نظامی آمریکا از تنگه هرمز اطمینان کامل ندارد و در شرایطی که نه اعتماد سابق به آمریکا وجود دارد و نه تضمینی برای کنترل کامل ترافیک این تنگه، ترجیح می‌دهد برای تأمین امنیت مسیرهای انرژی خود، با ایران وارد تعامل شود.

این جنگ در حال تغییر برخی معادلات منطقه‌ای است و می‌تواند جایگاه ایران را در معادلات بین‌المللی ارتقا دهد؛ به گونه‌ای که اروپا احتمالاً ترجیح می‌دهد به جای ورود به یک تقابل پرهزینه با این قدرت منطقه‌ای، مسیر تعامل با آن را در پیش بگیرد.

چنین وضعیتی، می‌تواند ایران را از یک قدرت منطقه‌ای، به یک قدرت جهانی که قادر است خواسته‌های خود را حتی بر اروپا تحمیل کند، ارتقا دهد.

سید احمد موسوی مبلغ