ناامنی مرزی افغانستان و تاجیکستان؛ زنگ خطر برای سرمایه‌گذاری چین

گزارش تازه نشریه کاسپین پست نشان می‌دهد ناامنی در امتداد مرز افغانستان و تاجیکستان، به‌ویژه پس از کشته شدن پنج کارگر چینی، نگرانی‌های جدی درباره آینده سرمایه‌گذاری‌های چین در این منطقه ایجاد کرده است.

بر اساس این گزارش، دو حمله مسلحانه در تاریخ‌های ۲۶ و ۳۰ نومبر در نزدیکی مرز دو کشور رخ داده که در نتیجه آن پنج شهروند چین کشته و پنج تن دیگر زخمی شده‌اند. رسانه‌های تاجیکستان به نقل از منابع محلی گفته‌اند مهاجمان از خاک افغانستان وارد قلمرو تاجیکستان شده بودند.

مقام‌های تاجیکستان این رویدادها را به قاچاقچیان مواد مخدر و شبکه‌های جرمی نسبت داده‌اند. اداره طالبان اعلام کرده است دو مظنون را بازداشت کرده، اما تاکنون هیچ‌گونه اطلاعات روشنی درباره هویت، وابستگی یا انگیزه آنان ارائه نشده و هیچ گروهی نیز مسئولیت این حملات را به‌صورت رسمی نپذیرفته است.

این وضعیت، نگرانی چین را نسبت به امنیت شهروندان و پروژه‌های اقتصادی‌اش در آسیای مرکزی افزایش داده است. دیپلمات‌های چینی در دوشنبه و کابل خواهان اقدامات فوری و مؤثر برای تأمین امنیت کارگران و سرمایه‌گذاری‌های چین شده‌اند؛ درخواستی که بار دیگر ضعف تدابیر امنیتی در مناطق مرزی تحت کنترول اداره طالبان را برجسته می‌سازد.

تحلیل‌گران هشدار می‌دهند تداوم بی‌ثباتی می‌تواند پروژه‌های چین، به‌ویژه در بخش معادن و استخراج منابع طبیعی، را با خطر مواجه کند. امتداد رود پنج که محل فعالیت چندین پروژه معدنی است، از نقاط حساس به شمار می‌رود. شرکت مشترک تاجیکستان و چین «شوهین اس‌ام» از سال ۲۰۲۳ در این ساحه فعالیت دارد و به گفته منابع محلی، اختلافات بر سر تغییر مسیر رودخانه برای اهداف معدنی، تنش‌های محلی را تشدید کرده است.

برخی کارشناسان احتمال می‌دهند گروه‌هایی مانند شاخه خراسان داعش، جنبش اسلامی ترکستان شرقی یا جماعت انصارالله در پشت این حملات قرار داشته باشند. به باور آنان، هدف قرار دادن کارگران خارجی با الگوی معمول قاچاقچیان مواد مخدر هم‌خوانی ندارد و می‌تواند با هدف ضربه زدن به منافع چین یا تضعیف روابط آن با اداره طالبان و دولت تاجیکستان انجام شده باشد.

در پی این رویدادها، سفارت‌های چین از شهروندان خود خواسته‌اند از سفر به مناطق مرزی خودداری کنند. اداره طالبان نیز از طرح ایجاد یک واحد ویژه نظامی برای حفاظت از معادن و پروژه‌های اقتصادی سخن گفته است؛ وعده‌ای که با توجه به تداوم ناامنی‌ها، با تردید ناظران روبه‌رو شده است.

ناظران تأکید می‌کنند تا زمانی که عاملان اصلی این حملات به‌گونه شفاف شناسایی نشوند، فضای نااطمینانی ادامه خواهد یافت؛ وضعیتی که نه‌تنها جان کارگران چینی را تهدید می‌کند، بلکه آینده سرمایه‌گذاری‌های چین و ثبات شکننده آسیای مرکزی را نیز در معرض خطر قرار می‌دهد.