هشدار فائو از زمستان گرم و کم‌بارش در افغانستان

سازمان غذا و زراعت ملل متحد (فائو) هشدار داده است که افغانستان در زمستان پیش‌رو با شرایطی گرم‌تر و کم‌بارش‌تر از حد معمول روبه‌رو خواهد شد؛ وضعیتی که می‌تواند دسترسی به آب، تولیدات زراعتی و امنیت غذایی را با چالش‌های جدی مواجه سازد.

فائو در گزارش «چشم‌انداز اقلیمی فصلی» برای ماه‌های دسمبر ۲۰۲۵ تا فبروری ۲۰۲۶ اعلام کرده است که الگوی ضعیف «لانینا» سبب کاهش بارندگی و افزایش دمای هوا در بیشتر ساحات کشور شده است. به گفته این نهاد، فصل مرطوب ۲۰۲۵–۲۰۲۶ از آغاز، خشک‌تر و گرم‌تر از حالت عادی شروع شده و کمبود رطوبت خاک برای چندمین سال پی‌هم ادامه دارد.

بر بنیاد این گزارش، میزان تجمع برف در کشور به‌گونه استثنایی پایین است و سطح «برف معادل آب» به کمترین حد خود در ۲۵ سال گذشته رسیده است. این وضعیت خطر جدی هیدرولوژیکی، به‌ویژه برای ساحات کشت گندم آبی که وابسته به ذوب برف و سیستم‌های رودخانه‌ای اند، ایجاد می‌کند. فائو تأکید کرده است که حتی در صورت بهبود بارندگی در اواخر زمستان، کمبودهای ابتدایی به‌گونه کامل جبران نخواهد شد.

چشم‌انداز فصلی نشان می‌دهد که در ماه‌های دسمبر، جنوری و فبروری خطر بارندگی کمتر از حد نرمال بالا خواهد بود، به‌خصوص در ولایات شمالی، شمال‌شرقی، غربی و ارتفاعات مرکزی. همچنان پیش‌بینی شده است که ترکیب دمای بالاتر در روز و شب‌های سرد، فشار بیشتری بر محصولات زراعتی، مواشی و جوامع آسیب‌پذیر وارد کند.

فائو هشدار داده است که تداوم خشکی می‌تواند کشت به‌موقع و استقرار محصولات گندم و جو للمی زمستانی را به تأخیر انداخته و حاصلات سال ۲۰۲۶ را کاهش دهد. در ساحات آبی، کمبود برف خطر کاهش آب در فصل بهار را افزایش داده و رقابت بر سر آب و وابستگی بیشتر به منابع زیرزمینی که از قبل تحت فشار اند، تشدید می‌کند.

بر اساس این گزارش، وضعیت چراگاه‌ها و علفچرها نیز رو به وخامت خواهد رفت و سبزشدن دیرهنگام آن‌ها احتمالاً مالداران را وادار می‌کند برای مدت طولانی‌تری به علوفه ذخیره‌شده تکیه کنند. این وضعیت می‌تواند به کاهش صحت مواشی، افت تولید شیر و افزایش خطر تلف شدن حیوانات در اواخر زمستان و اوایل بهار بینجامد.

ارزیابی‌های مشترک فائو و نهادهای همکار نشان می‌دهد که چندین فصل پی‌هم بارندگی ناکافی و دمای بلند، نظام‌های زراعتی کشور را تضعیف کرده و ممکن است میلیون‌ها باشنده افغانستان را در فاصله اواخر ۲۰۲۵ تا اوایل ۲۰۲۶ با ناامنی شدید غذایی روبه‌رو سازد.

این نهاد ملل متحد بر ضرورت نظارت نزدیک بر بارندگی، ذخایر برف و وضعیت کشت تأکید کرده و خواستار حمایت به‌موقع زراعتی، بهبود مدیریت آب و اقدام‌های پیشگیرانه زودهنگام برای کاهش پیامدهای خطرات اقلیمی شده است.