۲۰۲۵؛ سالِ تثبیتِ انزوا و تشدید فشارها برای افغانستان
- انتشار: ۱۴ جدی ۱۴۰۴
- سرویس: تیتر 1گزارش
- شناسه مطلب: 245792
سال ۲۰۲۵ برای افغانستان، سال «تحول بزرگ» نبود؛ بلکه سال تثبیت وضعیتی بود که پس از بازگشت طالبان به قدرت شکل گرفته بود. تحولات این سال نه با یک رویداد ناگهانی، بلکه با مجموعهای از تصمیمها، فشارهای بینالمللی، تغییرات منطقهای و بحرانهای مزمن تعریف شد؛ تحولاتی که برخی در داخل افغانستان رخ داد و بسیاری دیگر در بیرون از مرزهای آن، اما همگی بهطور مستقیم بر سرنوشت کشور اثر گذاشتند.
افغانستان در ۲۰۲۵ بیش از هر زمان دیگری، به موضوعی فراموششده در دستور کار جهانی شباهت داشت؛ کشوری که بحرانش ادامه داشت، اما توجه جهانی به آن کاهش یافته بود.
طالبان در سال چهارم قدرت؛ تثبیت بدون مشروعیت
در سال ۲۰۲۵، طالبان وارد چهارمین سال حاکمیت خود شدند؛ حاکمیتی که همچنان فاقد بهرسمیتشناسی رسمی بینالمللی باقی ماند. با این حال، طالبان توانستند کنترل اداری و امنیتی خود را تثبیت کنند و از فروپاشی کامل ساختار حکومت جلوگیری نمایند.
اما این تثبیت، بهای سنگینی داشت:
- ادامه حذف زنان از آموزش، اشتغال و فضای عمومی
- بسته ماندن مدارس متوسطه و دانشگاهها برای دختران
- محدودتر شدن رسانهها و جامعه مدنی
- تمرکز کامل قدرت در حلقه بسته رهبری طالبان
در سال ۲۰۲۵ روشن شد که طالبان تمایلی به تعدیل ایدئولوژیک برای کسب مشروعیت جهانی ندارند و ترجیح میدهند با حداقل تعامل و حداکثر کنترل، حکومت خود را ادامه دهند.
اقتصاد در وضعیت «بقا»؛ نه سقوط، نه رشد
اقتصاد افغانستان در ۲۰۲۵ نه فروپاشید و نه احیا شد، بلکه در وضعیت «بقای حداقلی» باقی ماند.
ویژگیهای اصلی اقتصاد افغانستان در این سال:
- وابستگی شدید به کمکهای بشردوستانه
- ادامه بحران نقدینگی و محدودیت دسترسی به نظام بانکی جهانی
- رشد اقتصاد غیررسمی، قاچاق و تجارت مرزی
- افزایش کشت و قاچاق مواد مخدر صنعتی بهرغم ادعای طالبان درباره مبارزه با مواد مخدر
در حالی که برخی کشورهای منطقه تجارت محدود با افغانستان را حفظ کرده اند، تحریمها و عدم اتصال بانکی، امکان هرگونه رشد واقعی را از اقتصاد کشور سلب کرده است.
بحران انسانی؛ عادیشدن فاجعه
در سال ۲۰۲۵، افغانستان همچنان یکی از بزرگترین بحرانهای انسانی جهان را تجربه کرد، اما آنچه تغییر کرد، «سطح توجه جهانی» بود.
- میلیونها نفر در ناامنی غذایی شدید باقی ماندند
- سوءتغذیه کودکان در بسیاری از ولایتها به سطح بحرانی رسید
- کمکهای بینالمللی کاهش یافت یا با محدودیتهای سیاسی مواجه شد
- سازمانهای امدادی با فشارهای فزاینده طالبان روبهرو شدند
بحران انسانی افغانستان در ۲۰۲۵، دیگر «خبر فوری» نبود؛ بلکه به یک وضعیت مزمن و عادیشده تبدیل شد.
تحولات منطقهای؛ افغانستان در حاشیه بازی قدرتها
پاکستان: فاصلهگیری و تنش
روابط طالبان و پاکستان در سال ۲۰۲۵ پرتنشتر شد. افزایش درگیریها در مناطق مرزی، موضوع تحریک طالبان پاکستان (TTP) و ناامیدی اسلامآباد از نفوذ خود بر طالبان، باعث شد روابط دو طرف وارد مرحلهای سرد و بیاعتماد شود.
ایران: تعامل محتاطانه
ایران سیاست تعامل کنترلشده با طالبان را ادامه داد؛ تمرکز بر:
- مدیریت مرزها
- مسئله مهاجران افغانستان
- حقابه رود هیرمند
اما این تعامل هرگز به سطح شراکت سیاسی نرسید.
چین و روسیه: منافع امنیتی، نه مسئولیت سیاسی
چین و روسیه در ۲۰۲۵ به تعامل محدود امنیتی و اقتصادی با طالبان ادامه دادند، با تمرکز بر:
- جلوگیری از گسترش افراطگرایی
- ثبات نسبی در مرزها
- منافع اقتصادی محدود
این نکته را باید اضافه کرد که روسیه در سال گذشته میلادی به عنوان تنها کشور جهان، حکومت طالبان را به رسمیت شناخت.
جهان و افغانستان؛ اولویتِ ازدسترفته
در سال ۲۰۲۵، توجه جهانی به افغانستان تحتالشعاع بحرانهای دیگر قرار گرفت:
- جنگها و تنشهای بزرگ بینالمللی
- رقابتهای ژئوپلیتیک قدرتهای بزرگ
- بحرانهای اقتصادی جهانی
افغانستان دیگر در صدر اخبار نبود، اما پیامدهای بیتوجهی به آن، همچنان پابرجا ماند.
جامعه افغانستان؛ سکوت، مهاجرت و فرسایش امید
شاید مهمترین تحول ۲۰۲۵، آن چیزی بود که کمتر دیده شد:
- افزایش مهاجرت نخبگان
- فرسایش امید در میان نسل جوان
- خاموش شدن تدریجی اعتراضات مدنی
- سازگاری اجباری جامعه با محدودیتها
افغانستان در این سال، بیش از هر چیز با «سکوت» تعریف شد؛ سکوتی که نه از رضایت، بلکه از فرسودگی میآمد.
جمعبندی: ۲۰۲۵، سال تثبیت بحران
سال ۲۰۲۵ برای افغانستان، سال تغییر نبود؛ سال تثبیت بحران بود.
نه جنگ سراسری بازگشت، نه صلح واقعی شکل گرفت.
نه حکومت فروپاشید، نه مشروعیت یافت.
افغانستان در پایان ۲۰۲۵، همچنان در نقطهای میان بقا و بنبست ایستاده بود؛ کشوری که آیندهاش بیش از هر زمان دیگری، به تصمیمهایی وابسته است که هنوز گرفته نشدهاند.
✍🏻 سید مصطفی موسوی
نظرات(۰ دیدگاه)