د امريکا د مرستو کمېدل د افغانستان بشري کړکېچ ژور کړی
د امريکا د متحده ايالاتو د مرستو د پام وړ کمېدل د افغانستان بشري کړکېچ لا ژور کړی دی، چې له امله یې سلګونه روغتيايي مرکزونه تړل شوي او د ماشومانو د لوږې کچه بېسارې لوړه شوې ده. د نيويارک ټايمز د راپور له مخې، اوسنی حالت د تېرو ۲۵ کلونو له سختو شرايطو څخه يو ګڼل کېږي او ميليونونه افغانان له جدي خطر سره مخ کړي دي.
په راپور کې راغلي، له هغه وروسته چې د طالبانو اداره په ۲۰۲۱ کال کې واک ته ورسېده، د امريکا مرستې په اوسط ډول نږدې يو ميليارډ ډالر په کال کې وې؛ خو د ډونالډ ټرمپ د ولسمشرۍ پر مهال د امريکایي پرمختيايي ادارې (USAID) له منحل کېدو سره دا مالي سرچينې نژدې له منځه تللې دي. دا کموالی په ځانګړې توګه پر بنسټيزو خدمتونو لکه روغتيا او تغذيې مستقيم اغېز کړی دی.
نړيوال د خوړو پروګرام خبرداری ورکړی چې شاوخوا څلور ميليونه افغان ماشومان د خوارځواکۍ له امله د مړينې له ګواښ سره مخ دي. په ورته وخت کې، د شاوخوا ۴۵۰ روغتيايي مرکزونو تړل، په ځانګړي ډول په لرې پرتو سيمو کې، کورنۍ له لومړنيو درملنيزو خدمتونو بېبرخې کړې دي.
په دايکنډي ولايت کې د محلي کلينيکونو تړل د زېږون پر مهال له مخنيوي وړ مړينو او د ماشومانو د مړينې له زياتوالي سره تړاو لري. دا بېلګې ښيي چې د روغتيايي خدمتونو نشتوالی د کليوالو اوسېدونکو ژوند مستقيم ګواښي.
په هېواد کچه، له ۱۷ ميليونو زيات افغانان، چې نږدې ۴۰ سلنه نفوس جوړوي، له سختې خوړو ناامنۍ سره مخ دي او راپورونه ښيي چې اووه ولايتونه د قحطۍ له حالت سره نږدې کېږي. دا وضعيت د بشردوستانه بنسټونو اندېښنې جدي کړي دي.
د نيويارک ټايمز په وينا، د افغان کډوالو له ايران او پاکستان څخه پراخ اخراج، مرګونې زلزلو او دوام لرونکي وچکالۍ دا کړکېچ لا پېچلی کړی دی. که څه هم ځينې نورو مرسته کوونکو هېوادونو او کورنيو بنسټونو د رامنځته شوي خلا د ډکولو هڅه کړې، خو دغه هڅې د پخوانيو امريکایي مرستو له سطحې ډېرې ټيټې دي.
بشردوستانه بنسټونه خبرداری ورکوي چې د روان وضعيت اغېزې به اوږدمهاله وي. څېړونکي چې په راپور کې ترې يادونه شوې، وايي دوامداره خوارځواکي ښايي يوه بشپړه نسل ته زيان ورسوي؛ داسې زيان چې ښايي د مرستو له بيا پيلېدو سره هم په اسانۍ جبران نه شي.
خو د طالبانو د ادارې وياند ذبيحالله مجاهد د دې راپور موندنې ناسمې بللې او ويلي یې دي چې د هېواد وضعيت دومره خراب نه دی لکه څنګه چې توصيف شوی. د ده په وينا، اقتصادي حالت ښه کېدونکی دی، يو شمېر کاري فرصتونه رامنځته شوي او هڅې روانې دي چې اقتصادي سرچينې بيا راژوندي شي؛ خو خپلواکې ادارې او نړيوال سازمانونه لاهم د ميدان له واقعي حالاتو او د ميليونونو افغانانو له نازک وضعيت څخه خبرداری ورکوي.
