عفو نړیوال سازمان له ایران او پاکستان نه افغانستان ته د پناه غوښتونکو جبري ایستنې د سمدستي بندېدو غوښتنه وکړه
عفو نړیوال سازمان په یوه تازه راپور کې ویلي، چې ټول هغه بهیرونه باید سمدستي ودرول شي چې له مخې یې پناه غوښتونکي او د پناه غوښتنې غوښتونکي افغانستان ته په زور ستنیږي؛ دا یو اقدام دی چې، د دې بنسټ په وینا، د ستنو شویو کسانو ژوند او بشري وقار له جدي ګواښ سره مخ کوي.
دې راپور چې د سې شنبې په ورځ، د لیندۍ ۲۵مه خپور شوی، د ملګرو ملتونو پر نوو شمېرنو تمرکز کړی، چې ښيي یوازې روان میلادي کال کې له ایران او پاکستان نه څه باندې ۲.۶ میلیون کسان په غیرقانوني ډول افغانستان ته بېرته استول شوي دي. د دغو موندنو پراساس، زرګونه نور کسان له ترکیې او تاجیکستان نه هم ایستل شوي دي.
عفو نړیوال سازمان وايي، شاوخوا ۶۰ سلنه ستنېدونکي ښځې او ماشومان دي؛ هغه وګړي چې دا مهال یې په افغانستان کې تر ټولو زیات حالت ناوړه دی. دا سازمان ټینګار کوي چې د طالبانو اداره د بشري حقونو پر ضد سیسټماتیک بریدونه زیات کړي، او د ښځو او نجونو پر ژوند، تعلیم او کار لا هم پراخ محدودیتونه دوام لري.
د دې بشري حقونو سازمان په باور، هغه پراخ بشري ناورین چې افغانستان ورسره مخ دی، او چې د وروستیو طبیعي پېښو له امله نور هم سخت شوی، ستنو شویو ته د جدي زیان رسېدو ګواښ نور هم زیاتوي. عفو نړیوال سازمان یادونه کوي چې اصل «نه ایستو جبري» د هېوادونو یو اساسي نړیوال ژمنلیک دی چې باید د پناه غوښتونکو په هکله رعایت شي.
راپور همداراز څرګندوي چې ځينې اروپايي هېوادونه دا هڅه کوي چې د افغانستان اتباع په زور خپلو هېوادونو نه وباسي. د راپورونو له مخې، جرمني، اتریش او اروپايي ټولنه له طالب چارواکو سره د دغه بهیر د اسانتیا لپاره خبرې کوي؛ هغه کار چې له بشري حقونو مدافع بنسټونو سخت غبرګونونه پارولي.
د عفو نړیوال سازمان د جنوبي آسیا سیمهییزې مشرې، سمریتي سینګ ویلي چې سره له دې چې طالبان د بشري حقونو پراخ سرکوب ته دوام ورکوي، ځينې هېوادونه هڅه کوي پناه غوښتونکي بېرته هغه هېواد ته واستوي چې هلته د بشري حقونو نقض، په ځانګړي ډول د ښځو، نجونو او منتقدو غږونو پرضد، پراخ او سیستماتیک دی. هغې زیاته کړې چې له ۲۲ میلیونو ډېر کسان — چې د افغانستان نږدې نیمه نفوس جوړوي — بېړنیو بشردوستانه مرستو ته اړتیا لري.
هممهاله، دا اندېښنې زیاتې شوې دي چې له خطر سره مخ افغان پناه غوښتونکي، په ځانګړي ډول په پاکستان او ایران کې، د فشارونو او جبري ایستنو سره مخ دي. افغان پناه غوښتونکي په دې هېوادونو، په تېره بیا پاکستان کې، له نیونو او ناوړه چلندونو شکایت لري او له نړیوالو سازمانونو غواړي چې د دغو جبري بېرته ستنولو د بندېدو لپاره جدي ګامونه پورته کړي.
